ATI

Arch Linux Türkiye Belgeleri sitesinden
Atla: kullan, ara


Internet.png Bu yazı ArchWiki üzerinde bulunan ATI yazısının çevirisi temel alınarak hazırlanmıştır. Son güncelleme tarihi 26.05.2012
İngilizce olan ArchWiki sayfasında çeviri tarihinden sonra yapılan değişiklikler için bu bağlantıyı takip edin.

Sayfa özgün sayfaya göre güncelliğini yitirmişse, bu sayfayı düzenleyerek güncelleştirmeye yardım edin!

Tüm çeviri yazıları Özel:SayfayaBağlantılar/Şablon:çeviri_durumu sayfasında görüntüleyebilirsiniz.
Internet.png
Tango-preferences-desktop-locale.png Bu makale çeviri için işaretlenmiştir.
Bu sayfadaki hem "özgün" dili hem de "hedef" dili anlıyorsanız, lütfen çevirinin tamamlanmasına yardım edin.
Tango-preferences-desktop-locale.png


Özet
Açık kaynaklı ATI/AMD ekran kartı sürücülerine genel bakış.


İlgili
Çekirdek kip ayarlama
X Sunucusu
ATI Catalyst: Müseccel sürücü



ATI/AMD ekran kartı sahiplerinin ATI' nın müseccel sürücüsü (catalyst) ile açık kaynaklı sürücüsü (xf86-video-ati) arasında bir seçim yapabilirler. Bu yazı açık kaynaklı sürücüyü anlatmaktadır.

Bu yazının yazıldığı tarihte, açık kaynaklı sürücü, 3B verimi ve güvenilir TV-out desteği açısından kapalı kaynak kodlu müseccel sürücü ile yarışabilecek durumda değildir. Bununla birlikte daha iyi çift-monitör desteği, mükemmel 2B hızlandırması ve OpenGL ile hızlandırılabilen pencere yöneticisi, mesela Compiz veya KWin için yeterli 3B desteği vermektedir.

Emin değilseniz öncelikle açık kaynaklı sürücüyü deneyin. Bir çok ihtiyacınızı karşılayacak nitelikte ve daha sorunsuz (bkz: feature matrix) olacaktır.

Konu başlıkları

İsimlendirme

ATI'nin Radeon markası, her ürünün bir pazar segmentine karşılık gelen bir isimlendirme şeması vardır. Bu yazıda, okuyucular hem ürün isimlerini (örneğin; HD 4850, X1900) hem de kod veya çekirdek isimlerini (örneğin; RV770, R580) göreceklerdir. Geleneksel olarak bir ürün serisi bir çekirdek serisi' ne karşılık gelmektedir.(örneğin "X1000" ürün serisi X1300, X1600, X1800, ve X1900 ürünlerini içerir ve RV515, RV530, R520, ve R580 çekirdeklerini içeren "R500" çekirdek serisine karşılık gelir)

Çekirdek ve ürün serilerinini karşılaştırmalı bir listesi için AMD grafik işleme birimlerinin karşılaştırması yazısına bakın.

Genel Bakış

xf86-video-ati (radeon) sürücüsü:

  • HD 6xxx ve 7xxxM (en son Northern Islands yonga setleri)ne kadar tüm Radeon yonga setleri ile çalışır.
    • X1xxx serisine kadar olan tüm Radeon serisi tam desteklenir ve tam 2B ve 3B grafik hızlandırması sunar.
    • HD 2xxx ile HD 6xxx arasındaki Radeon serisine tam 2B hızlandırma ve işlevsel düzeyde 3B hızlandırma desteği verir; ancak müseceel sürücünün sunduğu tüm özellikleri (mesela güç koruma henüz deneme aşamasındadır) sunmaz.
  • DRI1, RandR 1.2/1.3, EXA hızlandırması ve KMS/DRI2 (en güncel Linux çekirdeği, libdrm ve Mesa sürümleriyle) desteği sunar.

Genellikle, hangi ATI ekran kartı sahibi olursanız olun xf86-video-ati sürücüsü ilk tercihiniz olmalıdır. En son çıkan ATI ekran kartlarını kullanmak isterseniz muhtemelen müseccel bir yazılım olan catalyst sürücüsünü kullanmanız daha uygun olacaktır.



Kalem.png
ÖNEMLİ:
xf86-video-ati sürücüsü, xorg.conf dosyası içinde, Xorg tarafından "radeon" olarak algılanacaktır.

Kurulum

Catalyst kullanıcıları için sistemi hazırılama

Sisteminizde halihazırda müseccel sürücü (catalyst) kurulu ise radeon sürücüsünü kurmadan önce öncelikle onu kaldırmalısınız. Temel olarak catalyst ve catalyst-utils paketlerini kaldırmanız yeterlidir. Ayrıca sisteminizde kurulu ise catalyst-daemon, catalyst-generator, catalyst-hook ve lib32-catalyst-utils paketlerini de kaldırmalısınız.


Tango-dialog-warning.png
Uyarı:
catalyst-utils (ve/veya lib32-catalyst-utils) pakelerini kaldırırken pacman -Rdd komutunu kullanmanız gerekebilir. Çünkü bu paket/paketler gl kütüphanesi ile ilgili dosyaları barındırır ve sisteminizde kurulu olan bir çok paket bu dosyalara bağımlı olabilir.



Kalem.png
ÖNEMLİ:
archwiki:ATI Catalyst yazısında anlatılan gayri resmi depoları da /etc/pacman.conf dosyasından kaldırmalısınız. Ardınad pacman -Syu komutunu çalıştırarak Xorg paketlerinizi güncellemelisiniz. Çünkü, catalyst' in çalışmasını sağlamak için bahsedilen depolarda güncelliğini yitirmiş Xorg paketleri bulunmaktadır. Oysa ki xf86-video-ati paketi Resmi Depolardan güncel Xorg paketlerinin kurulmasını gerektirir.

Ayrıca şu adımları da izlemelisiniz:

  • Sisteminizde bir /etc/modprobe.d/blacklist-radeon.conf dosyası mevcutsa silin veya aynı dosyadaki blacklist radeon satırı önüne diyez (#) işareti koyarak yorum haline getirin.
  • Eski /etc/X11/xorg.conf dosyasını silin.
  • Sisteminizde catalyst-hook paketi kurulysa, paketin kaldırma sırasında çalışması gereken betiğin sorunla karşılaşması ihtimaline karşı, /etc/mkinitcipo.conf dosyasındaki "HOOKS" bölümünde bulunan fglrx ibaresini silin.
  • Sisteminizde catalyst-generator paketi kurulysa, paketin kaldırma sırasında çalışması gereken betiğin sorunla karşılaşması ihtimaline karşı, /etc/rc.conf dosyasındaki "MODULES" bölümünde bulunan fglrx ibaresini silin.
  • paketi kurulysa, paketin kaldırma sırasında çalışması gereken betiğin sorunla karşılaşması ihtimaline karşı, /etc/rc.conf dosyasındaki "DEMONS" bölümünde bulunan autofglrx ibaresini silin.
  • /boot/grub/menu.lst dosyasındaki çekirdek parametreleri satırında "nomodeset" ibaresi mevcutsa ve KMS kullanmak istiyorsanız bu ibareyi silin.
  • Radeon sürücüsünü kurmadan önce Bilgisayarınızı Yeniden Başlatın.

xf86-video-ati kurulumu

xf86-video-ati paketini kurun

Sürücünün -git sürümü ve diğer bağımlılıklar radeon deposundan veya AUR üzerinden kurulabilir.

Yapılandırma

Doğal çözünürlüğü ayarlamak için, Xorg kendiliğinden sürücüyü yükleyecek ve monitörünüzün EDID değerlerini kullanacaktır. Yapılandırma sadece sürücüde ince ayar yapmak için gereklidir.

Elle ayar yapmak isterseniz, /etc/X11/xorg.conf.d/20-radeon.conf metin dosyası oluşturun ve aşağıdakileri bu dosyaya ekleyin:

Section "Device"
    Identifier "Radeon"
    Driver "radeon"
EndSection

Bu bölümü kullanarak sürücüye hassas ayar yapabilir ve özellikleri etkinleştirebilirsiniz.

Çekirdek kip ayarlama (Kernel mode-setting - KMS)

KMS, çerçeve arabellekte (framebuffer) doğal çözünürlüğü etkinleştirir ve anında konsol (tty) geçişini sağlar. KMS ayrıca, DRI2 gibi görünüm bozulmalarını azaltan ve 3B veirimini arttıran yeni teknolojileri de etkinleştirir.

ATI ekran kartları için KMS, Xorg özgür sürücüsünün xf86-video-ati 6.12.4 sürümü veya üst sürümlerini gerektirir.

KMS' yi etkinleştirmek

linux v.2.6.33 çekirdek sürümünden beri, ATI ekran kartlarında KMS öntanımlı olarak etkinleştirilmiştir.

Erken KMS başlangıcı

Bu yöntem KMS' yi önyükleme işlemi sırasında (initramfs yüklendiğinde) mümkün olan en erken aşamada başlatacaktır.

Özel bir çekirdek kullanıyorsanız (mesela linux-zen), uygun mkinitcpio yapılandırma dosyası, mesela /etc/mkinitcpio-zen.conf kullanmayı unutmayın. Buradaki yönergeler öntanımlı çekirdek (linux) için verilmiştir.

  1. Grub kullanıcıları önyükleme yapılandırma dosyasındaki (/boot/grub/menu.lst kernel satırından tüm vga= seçeneklerini silmelidirler. Diğer çerçeve arabellek sürücüleri (mesela uvesafb veya radeonfb) kullanmak KMS ile çakışmaya neden olacaktır. Çerçeve arabellek ile ilgili tüm modülleri /etc/mkinitcpio.conf dosyasından kaldırın. video= artık KMS ile beraber kullanılabilir olacaktır.
  2. /etc/mkinitcpio.conf dosyasındaki MODULES kısmına radeon ekleyin.AGP desteği için, radeon modülü önüne intel_agp (veya ali_agp, ati_agp, amd_agp, amd64_agp v.b.) eklemeniz gereklidir.
  3. initramfs imajını yeniden oluşturun: # mkinitcpio -p linux
  4. AGP hızı radeon.agpmode=x çekirdek seçeneği ile ayarlanabilir.(Buradaki x ibaresi 1, 2, 4, 8 (AGP hızı) veya -1 (PCI kipi) olmalıdır.
  5. Sistemi Yeniden Başlatın.

Geç Başlangıç

Bu seçim ile KMS, önyükleme sürecinde modüller yüklenirken etkinleştirilecektir.

Özel bir çekridek (mesela linux-zen) kullanıyorsanız, bununla uygun bir mkinitcpio yapılandırma dosyası (mesela /etc/mkinitcpio-zen.conf) kullanmayı unutmayın. Aşağıdaki yönergeler öntanımlı çekirdek (linux) için verilmiştir:

  1. Önyükleme yapılandırma dosyasında (GRUB kullanıcıları için /boot/grub/menu.lst dosyası) kernel satırındaki tüm vga= seçeneklerini kaldırın. Diğer çerçeve arabellek sürücülerinin (uvesafb veya radeonfb gibi) kullanımı KMS ile çakışma yaratacaktır. /etc/mkinitcpio.conf dosyasından tüm çerçeve arabellek ile ilgili modülleri kaldırın. video= artık KMS ile birlikte kullanılabilir durumda olacaktır.
  2. /etc/rc.conf dosyasındaki MODULES kısmına radeon ekleyin. Anakartınızı bağlı olarak radeon modülünden önce intel_agp modülünü eklemeniz gerekebilir.
  3. Sistemi Yeniden Başlatın.



Lamba.png
İpucu:
Bazı kullanıcılar /etc/modprobe.d/modprobe.conf dosyasına options radeon modeset=1 eklenerek daha hızlı udev modül yüklemesi gerçekleştiğini bildirmişlerdir.


KMS ile ilgili sorunlar

KMS' yi devredışı bırakmak

Çekirdek panikleri (kernel panic), önyüklemede bozulmuş görüntü, GPU sinyalı gelmemesi, Xorg'un başlatılamaması, Xorg' un Mesa yazılımsal dönüştürücüsünü kullanmaya başlaması (3B hızlandırmanın kullanılamaması)veya sistem kapatılırken 'POWER OFF' sorunu (kernel 2.6.33-2) yaşanması durumunda kullanıcılar, KMS' yi devredışı bırakmayı düşünmelidirler.

  1. Önyükleme yapılandırma dosyasında (GRUB kullanıcıları için /boot/grub/menu.lst dosyası) kernel satırına radeon.modeset=0 (veya bu çalışmazsa nomodeset) ekleyin. Bu şekilde sorun hallolmuş olmalıdır.


Kalem.png
ÖNEMLİ:
Çekirdek önyükleme seçeneklerine nomodeset eklemek GNOME3' gnome-shell uygulamasının veya KDE' nin masaüstü efektlerinin çalışmasını engelleyecektir.

Initramfs' den KMS desteğini kaldırmak istiyorsanız aşağıdaki iki adımı uygulayın:

  1. Erken başlangıç sağlamak için mkinitcpio.conf dosyasındaki MODULES satırında radeon ekli ise kaldırın.
  2. initramfs imajını
    # mkinitcpio -p linux
    komutunu kullanarak yeniden oluşturun.

Diğer bir yöntem de /etc/modprobe.d dizininde oluşturulacak bir dosyada modül seçeneklerini belirlemek olacaktır. radeon modülü sistemde kullanımdaysa (lsmod | grep radeon) bahsedildiği biçimde aşağıdaki dosyayı oluşturarak KMS' yi devredışı bırakabilirsiniz:


/etc/modprobe.d/radeon.conf
options radeon modeset=0

xorg.conf dosyasını yeniden adlandırmak

KMS ile çakışan seçenekler içermesi muhtemel /etc/X11/xorg.conf dosyasın yeniden adlandırmak (mesela,/etc/X11/xorg.conf.yedek); Xorg' u öntanımlı değerler ile donanımı yeniden algılamaya zorlayacaktır. Yeniden adlandırmadan sonra Xorg' u yeniden başlatın.

Performans Ayarları

Burada anlatılan ayarlar /etc/X11/xorg.conf.d/20-radeon.conf üzerinde yapılmaktadır:

Öntanımlı olarak açık kaynak kodlu sürücüler AGP 4x hızında çalışmaktadır. Bu değerleri değiştirebilirsiniz. Eğer takılma sorunu yaşarsanız, satırı tamamen silebileceğiniz gibi değişik değerleri de deneyebilirsiniz (1,2,4,8):

       Option "AGPMode" "8"

ColorTiling'i etkinleştirmek güvenlidir ve öntanımlı olarak etkinleştirilmektedir. Bazı kullanıcıların performans artışı yaşadığı görülmektedir. Ancak R200 ve önceki kartlar için desteklenmemektedir. Yine de eski kartlar için etkinleştirebilirsiniz; ancak iş yükü işlemci üzerine binecektir:

       Option "ColorTiling" "on"

Sadece yeni kartlar ile çalışan hızlandırma mimarisi. xorg-server 1.5'ten itibaren Arch Linux'da öntanımlı EXA kullanılmaktadır. Bu satırı eklediğinizde X açılmıyorsa, bu satırı silmelisiniz.

       Option "AccelMethod" "EXA"

PageFlip'i etkinleştirmek güvenlidir. Bu ayar genellikle eski kartlarda kullanılmaktadır ve EXA'yı devredışı bırakmaktadır. Yeni sürücüler ile EXA ile birlikte kullanılabilmektedir. Bu seçenek KMS etkin olduğunda kullanılmamalıdır.

       Option "EnablePageFlip" "on" 

Bu seçenek fast write desteğini açacaktır. Ancak sorun çıkardığı bilinmektedir, eğer X'i açamıyorsanız ve xorg.conf dosyasında bu satırı kullanmışsanız bu satırı silin. Bu seçenek KMS etkin iken kullanılmamaktadır.

       Option "AGPFastWrite" "yes"

EXAVSync: Bu seçenek görüntüde kayma, donma gibi sorunları aşmak için kullanılmaktadır. Ağır işlemler sırasında görüntüdeki kaymayı azaltmakla beraber bazı kartlarda sorun çıkardığı bilinmektedir. 3B masaüstü kullanırken (compiz, kwin4 vs.) Xv katmanı üzerinde video izlerken işinize yarayabilir. xf86-video-ati ve xf86-video-radeonhd sürücüleri UXA hızlandırma mimarisini (DRI2) kullanmaya başladıklarında (şu an için sadece Intel sürücüler UXA'yı desteklemektedir) bu seçeneğe ihtiyaç kalmayacaktır.

      Option "EXAVSync" "yes"

ÖRNEK :

Section "Device"
	Identifier  "Grafik kartımın modeli"
	Option	"AGPMode"               "8"   #KMS etkinken kullanılmaz
	Option	"AGPFastWrite"          "off" #Devre dışı. Bazı kararsızlıklara neden olabilir. Ne yaptığınızı biliyorsanız
                                              #kullanın.
	Option	"SWcursor"              "off" #Devre dışı. Bazı nadir durumlarda yazılımsal imleç gerekli olabilir. Öntanımlı
                                              #olarak devre dışıdır.
	Option	"EnablePageFlip"        "on"  #Etkin. Tüm R/RV/RS4xx ve daha eski donanımda desteklenmektedir. Öntanımlı olarak 
                                              #devre dışıdır. 
	Option	"AccelMethod"           "EXA" #Geçerli seçenekler XAA ve EXA. EXA en yeni hızlandırma yöntemidir. Öntanımlı olarak 
                                              #devredışıdır.
	Option	"RenderAccel"           "on"  #Etkin. Tüm radeon kartlarda öntanımlı olarak etkindir.
	Option	"ColorTiling"           "on"  #Etkin. RV300 ve daha yeni radeon kartlarda öntanımlı olarak etkindir.
	Option	"EXAVSync"              "off" #Öntanımlı olarak etkindir.
	Option	"EXAPixmaps"            "on"  #Etkin. 2B verimini arttırır. Ancak bazı eski kartlarda görüntü bozulmalarına yol 
                                              #açabilir.
	Option	"AccelDFS"              "on"  #Etkin. Öntanımlı olarak devre dışıdır. Bilgi için radeon el kitabını okuyun.
EndSection

gartsize değerini, kendiliğinden algılanmamışsa şu şekilde belirlenebilir:

Çekirdek seçeneklerinde (mesela syslinux.cfg):

APPEND root=/dev/sda1 ro 5 radeon.modeset=1 radeon.agpmode=8 radeon.gartsize=32 quiet

Size (boyut) değeri megabayt cinsindendir ve 32 değeri RV280 kartları içindir.

Farlı olarak, /etc/modprobe.d/radeon.conf dosyasındaki bir modprobe seçeneği ile de bunu yapabilirsiniz:

options radeon gartsize=32

Daha fazla yapılandırma bilgisi için man dosyasını okuyabilirsiniz. man radeon

Ayrıca bunlardan farklı olarak, driconf aracını kullanarak çeşitli ayarlar yapabilirsiniz. (vsync, anisotropic filtering, texture compression vs.) Bu araç ayrıca bazı uygulamaların gerektirdiği (örn. Google Earth) "Low Impact fallback" ayarını devredışı bırakmanızı sağlar.

PCI-E 2.0 veri yolunu etkinleştirmek

Bazı anakartlarda kararsız çalışabilir veya herhangi bir verim alamayabilirsiniz. Çekirdek komut satırında "radeon.pcie_gen2=1" değerini kullanarak bunu deneyebilirsiniz.

Daha fazla bilgiyi Phoronix sitesindeki yazıda bulabilirsiniz.

Güç tasarrufu

Güç tasarrufu, KMS' nin etkin olup olmamasına göre farklılık göstermektedir.

KMS etkinken güç tasarrufu

Radeon sürücüsü kullanımdayken, öntanımlı olarak güç tasarrufu devredışıdır. Ancak, çekirdek (bu yazının yazıldığı sırada 2.6.35 sürümü) güç tasarrufunu etkinleştirmek için bir "sysfs" aracı sunmaktadır.

KMS ile güç tasarrufu çoğunlukla hala daha geliştirilme aşamasındadır. Belki çalışabilir ama bazı yonga setlerinin KMS ile sorunları mevcuttur. Hepsinde ortak olan bir sorun, çekirdek güç kipleri arasında geçiş yaparken ekranda göz kırpma yapması ve hatta bazı yapılandırmalarda sistem donmasıdır. Ancak, KMS harikadır ve bu sizin seçiminiz olacaktır. UMS yöntemi çoğunlukla daha kararlıdır fakat güç tasarrufu KMS seçenekleri tarafından sunulanlar kadar iyi olmayabilir.

Güç yönetimini etkinleştirmek için iki yol vardır:

1. Çekirdeğin 2.6.35 sürümünden önceki bir sürümünü kullanıyorsanız, çekirdek parametrelerine radeon.dynpm=1 ibaresini ekleyin. Linux çekirdeğinin 2.6.35 ve daha üst sürümlerini kullanıyorsanız bu seçenek gerekli değildir ve kullanılması durumunda sürücüyü başarısız kılacaktır.

2. (Desteklenmeyen) [radeon] paket deposunu kullanın:

Bu paket deposu, çoğunlukla git anlık görüntülerinden alınan en güncel radeon sürücüsü ve bağımlılıklarını sağlayacaktır.

[radeon]
Server = http://spiralinear.org/perry3d/$arch/

Yöntemleri syfs yoluyla seçebilirsiniz.

Kök olarak iki seçeneğiniz mevcuttur:

1. (GPU yüküne bağlı olarak) Devingen frekans değiştirme (Dynamic frequency switching)

echo dynpm > /sys/class/drm/card0/device/power_method

"dynpm" yöntemi bekleyen aralıkların sayısına göre devingen olarak saatleri değiştirir. Böylece grafik işlemciye yüklenen uygulamalarda performans yükselirken grafik işlemci boştayken düşer. Yeniden hızlandırma dikey boşluklu dönemlerde denenir ancak yeniden hızlandırma işlevlerinin zamanlaması nedeniyle boşluk döneminde tamamlanamaz ve görüntüde titremeler oluşabilir. Bu sebeple dynmpm sadece tek bir ekran etkinse çalışır.



Kalem.png
ÖNEMLİ:
Aşağıda açıklanan "profil" yöntemi "dynpm" kadar saldırgan değildir ancak şu anda daha kararlı, titreme oluşmayan ve çoklu ekran etkinken de çalışabilecek bir yöntemdir.

2. Profil temelli frekans değiştirme

echo profile > /sys/class/drm/card0/device/power_method

"Profil" kipi aşağıdaki beş profilden birini seçebilmenize olanak tanır. Farklı profiller, çoğunlukla, ekran kartının frekans/voltaj değerlerini değiştirirler.

  • "default" (öntanımlı) öntanımlı hızları kullanır ve güç durumunu değiştirmez. Öntanımlı davranış da budur.
  • "auto" (kendiliğinden) sistemin pil takılı olup olmaması durumuna göre "mid" ve "high" güç değerleri arasında seçmi yapar. Ekranlar "dpms off" konumundayken "low" güç durumu seçilir.
  • "low" (düşük) grafik işlemciyi her zaman düşük güçte çalışmaya zorlar. "low" profilinin bazı dizüstü bilgisayarlardı görüntü sorunlarına yol açabileceğini unutmayın. Bu nedenledir ki "auto" profili sadece ekran kapalıyken "low" profilini seçer.
  • "mid" (orta) grafik işlemciyi her zaman ortalama güç durumunda kalmaya zorlar. Ekranlar dpms off durumunda kapalıyken "low" profiline geçiş yapılır.
  • "high" (yüksek) grafik işlemciyi her zaman yüksek güç durumunda kalmaya zorlar.Ekranlar dpms off durumunda kapalıyken "low" profiline geçiş yapılır.

Mesela, "low" profini kullanmak istiyoruz. Bunun için aşağıtaki komut kullanılır:

echo low > /sys/class/drm/card0/device/power_profile

Bu komuttaki low ibaresini kullanmak istediğiniz diğer profillerle değiştirebilirsiniz.


Kalem.png
ÖNEMLİ:
Bu dosyaya bir profili "echo" komutuyla göndermek profilin sadece geçici olarak uygulanmasını sağlar. Öyleyse, gereksinimlerinizi karşılayan profili belirlediğinizde bu komutu /etc/rc.local dosyasına kaydederek her sistem açılışında çalıştırılmasını kalıcı olarak sağlayabilirsiniz.

Güç yönetimi her kartta (özellikle eski masaüstü kartları) değil, sadece vbios üzerinde uygun güç durumu tabloları bulunduran devrelerde (r1xx-evergreen) desteklenmektedir.

Grafik işlemcinin çalışmakta olduğu voltajı görüntülemek için aşağıdaki komutu çalıştırın. Yine aşağıdakine benzer bir çıktı almanız gerekir:

~$ cat /sys/kernel/debug/dri/0/radeon_pm_info
  state: PM_STATE_ENABLED
  default engine clock: 300000 kHz
  current engine clock: 300720 kHz
  default memory clock: 200000 kHz

/sys/kernel/debug dizini boşsa şu komutu çalıştırın:

mount -t debugfs none /sys/kernel/debug

Bu dizini sisteme kalıcı olarak bağlamak istiyorsanız şu satırı /etc/fstab dosyasına ekleyin:

debugfs   /sys/kernel/debug   debugfs   defaults   0   0

Ancak, voltaj değerleri hangi grafik işlemci satırının sizinki olduğuna bağlıdır. Radeon sürücüsü sürümleri, çekirdek sürümleri vb. değişikliklerine göre değişir. Yani herhagni bir voltaj değeri görüntülenmeyebilir.

Isı algılayıcıları harici i2c yonga setleri veya dahili ısı algılayıcısı (sadece rv6xx-evergreen) tümleşiktir. i2c yonga seti kullanan devrelerdeki ısıyı ölçmek için kartınıza uygun (lm63, lm64, gibi.) hwmon sürücüsünü yüklemeniz gereklidir. drm uygun hwmon sürücüsünü yüklemeyi deneyecektir. Dahili ısı algılayıcısı kullanan kartlarda drm kendiliğinden hwmon arayüzünü oluşturacaktır. Uygun sürücü yüklendiğinde ısı bilgilerine lm_sensors veya /sys/class/hwmon içindeki sysfs ile ulaşabilirsiniz.

Güç profilleri arasında geçiş yapmak için power-play-switcher] adında bir grafiksel araç da mevcuttur. AUR üzerinden power-play-switcher paketini kurabilirsiniz.

KMS etkin değilken güç tasarrufu

In your xorg.conf file, add 2 lines to "Device" Section:

       Option      "DynamicPM"          "on"
       Option      "ClockGating"        "on"

If the two options are enabled successfully, you will see following lines in /var/log/Xorg.0.log:

       (**) RADEON(0): Option "ClockGating" "on"
       (**) RADEON(0): Option "DynamicPM" "on"
       Static power management enable success
       (II) RADEON(0): Dynamic Clock Gating Enabled
       (II) RADEON(0): Dynamic Power Management Enabled

If you desire low power cost, you can add an extra line to "Device" Section of xorg.conf:

       Option      "ForceLowPowerMode"   "on"

TV out

Tango-dialog-warning.png Bu yazı güncelliğini yitirmiştir.
Lütfen yazıdaki eski bölümleri çıkartarak, güncel bilgiler ile yenileyerek bu yazıyı yeniden yardımcı olabilecek seviyeye getirmeye katkıda bulunun.
Sebep: lütfen ayrıntılı bir açıklama sunmak için şablonun ilk argümanını kullanın. (Tartışın)
Tango-dialog-warning.png

Since August 2007, there is TV-out support for all Radeons with integrated TV-out.

It is somewhat limited for now, it doesn't always autodetect the output correctly and only NTSC mode works.

First, check that you have an S-video output: xrandr should give you something like

Screen 0: minimum 320x200, current 1024x768, maximum 1280x1200
...
S-video disconnected (normal left inverted right x axis y axis)

Now we should tell Xorg that it is actually connected (it is, right?)

xrandr --output S-video --set load_detection 1

Setting tv standard to use:

xrandr --output S-video --set tv_standard ntsc

Adding a mode for it (currently it supports only 800x600):

xrandr --addmode S-video 800x600

I'll go for a clone mode:

xrandr --output S-video --same-as VGA-0

So far so good. Now let's try to see what we have:

xrandr --output S-video --mode 800x600

At this point you should see a 800x600 version of your desktop on your TV.

To disable the output, do

xrandr --output S-video --off

Also you may notice that the video is being played on monitor only and not on the TV. Where the Xv overlay is sent is controlled by XV_CRTC attribute.

To send the output to the TV, I do

xvattr -a XV_CRTC -v 1



Kalem.png
ÖNEMLİ:
you need to install xvattr from Arch Kullanıcı Deposu to execute this command.

To switch back to my monitor, I change this to 0. -1 is used for automatic switching in dualhead setups.

Please see Enabling TV-Out Statically for how to enable TV-out in your xorg config file.

Force TV-out in KMS

Kernel can recognize video= parameter in following form:

 video=<conn>:<xres>x<yres>[M][R][-<bpp>][@<refresh>][i][m][eDd]

(see KMS)

For example:

 video=DVI-I-1:1280x1024-24@60e

or

 "video=9-pin DIN-1:1024x768-24@60e"

Parameters with whitespaces must be quoted. Current mkinitcpio implementation also requires # before. For example:

 root=/dev/disk/by-uuid/d950a14f-fc0c-451d-b0d4-f95c2adefee3 ro quiet radeon.modeset=1 security=none # video=DVI-I-1:1280x1024-24@60e "video=9-pin DIN-1:1024x768-24@60e"
  • Grub can pass such command line as is.
  • Lilo needs backslashes for doublequotes (append="...... # .... \"video=9-pin DIN-1:1024x768-24@60e\"")
  • Grub2: TODO

You can get list of your video outputs with following command:

ls -1 /sys/class/drm/ | grep -E '^card[[:digit:]]+-' | cut -d- -f2-

HDMI Audio

xf86-video-ati can enable HDMI audio output for all supported chipsets up to r7xx when using KMS. Just use xrandr to enable the output and Test as described below.

Testing HDMI Audio

  1. Connect your PC to the Display via HDMI cable.
  2. Use xrandr to get picture to the Display. Ex: xrandr --output DVI-D_1 --mode 1280x768 --right-of PANEL. Simply typing xrandr will give you a list of your valid outputs.
  3. Run aplay -l to get the list of your sound devices. Find HDMI and note the card number and corresponding device number. Example of what you want to see: card 1: HDMI [HDA ATI HDMI], device 3: ATI HDMI [ATI HDMI]
  4. Try sending sound to this device: aplay -D plughw:1,3 /usr/share/sounds/alsa/Front_Center.wav. Be sure to change plughw:z,y to match your hardware number found with last command. You should be able to hear the test sound from your Display.
  • The audio module is disabled by default in kernel >=3.0. Add radeon.audio=1 to the end of your "kernel" line in /boot/grub/menu.lst to enable it.
  • See this thread
  • If the sound is distorted try setting tsched=0 and make sure rtkit daemon is running.

Dual Head Setup

Independent X Screens

Independent dual-headed setups can be configured the usual way. However you might want to know that the radeon driver has a "ZaphodHeads" option which allows you to bind a specific device section to an output of your choice, for instance using:

       Section "Device"
       Identifier     "Device0"
       Driver         "radeon"
       Option         "ZaphodHeads"   "VGA-0"
       VendorName     "ATI"
       BusID          "PCI:1:0:0"
       Screen          0
       EndSection

This can be a life-saver, because some cards which have more than two outputs (for instance one HDMI out, one DVI, one VGA), will only select and use HDMI+DVI outputs for the dual-head setup, unless you explicitely specify "ZaphodHeads" "VGA-0".

Moreover, this option allows you to easily select the screen you want to mark as primary.

Troubleshooting

I encounter artifacts when logging into my DE or WM

If you encounter artifacts, first try starting X without /etc/X11/xorg.conf. Recent versions of Xorg are capable of reliable auto-detection and auto-configuration for most use cases. Outdated or improperly configured xorg.conf files are known to cause trouble.

In order to run without a configuration tile, it is recommended that the xorg-input-drivers package group be installed.

Artifacts may also be related to kernel mode setting. Consider disabling KMS.

You may as well try disabling EXAPixmaps in /etc/X11/xorg.conf.d/20-radeon.conf:

Section "Device"
    Identifier "Radeon"
    Driver "radeon"
    Option "EXAPixmaps" "off"
EndSection

Further tweaking could be done by disabling AccelDFS

Option "AccelDFS" "off"

I have installed the open source driver and my card is painfully slow

Kalem.png
ÖNEMLİ:
Make sure you are member of video group.

Some cards can be installed by default trying to use KMS. You can check whether this is your case running:

dmesg | egrep "drm|radeon"

This command might show something like this, meaning it is trying to default to KMS:

[drm] radeon default to kernel modesetting.
...
[drm:radeon_driver_load_kms] *ERROR* Failed to initialize radeon, disabling IOCTL

If your card is not supported by KMS (anything older than r100), then you can disable KMS. This should fix the problem.

AGP is disabled (with KMS)

If you experience poor performance and dmesg shows something like this

[drm:radeon_agp_init] *ERROR* Unable to acquire AGP: -19

then check if the agp driver for your motherboard (e.g., via_agp, intel_agp etc.) is loaded before the radeon module, see Enabling KMS.

My TV is showing a black border around the screen

When I connected my TV to my Radeon HD 5770 using the HDMI port, the TV showed a blurry picture with a 2-3cm border around it. This is not the case when using the proprietary driver. However, this protection against overscanning (see Wikipedia:Overscan) can be turned off using xrandr:

xrandr --output HDMI-0 --set underscan off

No Desktop Effects in KDE4 with X1300 and Radeon Driver

A bug in KDE4 may prevent an accurate video hardware check, thereby deactivating desktop effects despite the X1300 having more than sufficient GPU power. A workaround may be to manually override such checks in KDE4 configuration files /usr/share/kde-settings/kde-profile/default/share/config/kwinrc and/or .kde/share/config/kwinrc.

Add:

DisableChecks=true

To the [Compositing] section. Ensure that compositing is enabled with:

Enabled=true

Black screen and no console, but X works in KMS

This is a solution to no-console problem that might come up, when using two or more ATI cards on the same PC. Fujitsu Siemens Amilo PA 3553 laptop for example has this problem. This is due to fbcon console driver mapping itself to wrong framebuffer device that exist on the wrong card. This can be fixed by adding a this to the kernel boot line:

fbcon=map:1

This will tell the fbcon to map itself to the /dev/fb1 framebuffer dev and not the /dev/fb0, that in our case exist on the wrong graphics card.

Some 3D applications show textures as all black or crash

You might need texture compression support, which is not included with the open source driver. Install libtxc_dxtn from AUR (or lib32-libtxc_dxtn for multilib systems).

For a list of supported games have a look at the Radeon Program page.

On R600 chips you additionally have to

export R600_ENABLE_S3TC=1

to enable the texture compression support (for permanent change write this line to your ~/.bashrc).

2D performance (e.g. scrolling) is slow

If you have problem with 2D performance, like scrolling in terminal or browser, you might need to add Option "MigrationHeuristic" "greedy" into the "Device" section of your xorg.conf file.

Bellow is a sample config file /etc/X11/xorg.conf.d/20-radeon.conf:

Section "Device"
        Identifier  "My Graphics Card"
        Driver  "radeon"
        Option  "MigrationHeuristic"  "greedy"
EndSection

ATI X1600 (RV530 series) 3D application show black windows

There are three possible solutions:

  • Try editing /boot/grub/menu.lst and add pci=nomsi at the end of your kernel line.
  • If this doesn't work, you can try adding noapic instead of pci=nomsi.
  • If none of the above work, then you can try running vblank_mode=0 glxgears or vblank_mode=1 glxgears to see which one works for you, then install driconf via pacman and set that option in ~/.drirc.
Kişisel araçlar
GOOGLE
Diğer dillerde