Yazıtipleri

Arch Linux Türkiye Belgeleri sitesinden
Atla: kullan, ara


Tango-view-fullscreen.png Bu yazı içeriğinin zenginleştirilmesi gereklidir.
Sebep: lütfen ayrıntılı bir açıklama sunmak için şablonun ilk argümanını kullanın. (Tartışın)
Tango-view-fullscreen.png


Özet
Arch Linux üzerinde yazıtiplerinin seçimini ve kurulumunu anlatır.


Yasal Durum
Bazı yazıtipi lisansları yasal sınırlamalar getirebilir.


İlgi
Yazıtipi yapılandırması: Yazıtipi kurulumu ve iyileştirmeleri
Java Yazıtipleri - Sun JRE: Oracle (Sun) firmasının Java makinesine özgü yazıtipleri
MS Yazıtipleri: Microsoft yazıtiplerini kurma ve Windows yazıtipi ayarlarını taklit etme.


Konu başlıkları

Yazıtipi Biçimleri

Günümüzde bilgisayarlarda kullanılan pek çok yazıtipi ya bitmap ya da anahat (outline) veri biçimindedir. Bitmap yazıtipleri her punto ve boyuttaki her yazı şekli için sabit resimler içerir. Anahat (outline) veya vektör yazıtipleri yazı karakterlerini her yazı şeklini ve kavisi çizmek için yönergeler içerir. Anahat yazıtipleri geniş aralıklarda sorunsuz ölçeklenir.

Ortak yazıtipi isim uzantıları şunlardır:

  • bdf ve bdf.gz – bitmap yazıtipleri, bitmap distribution format (bitmap dağıtım biçimi) ve gzip ile sıkıştırılmış hali. bdf
  • pcf ve pcf.gz – bitmapler, portable compiled font (taşınabilir derlenmiş yazıtipi) ve gzip ile sıkıştırılmış hali.pcf
  • psf, psfu, psf.gz ve psfu.gz – bitmapler, PC screen font (bilgisayar ekranı yazıtipi), PC screen font Unicode (bilgisayar ekranı yazıtipi ünikodu) ve gzip ile sıkıştırılmış sürümleri
  • pfa ve pfb – anahat yazıtipleri, PostScript font ASCII (postscript yazıtipi ASCII) ve PostScript font binary (postscript yazıtipi ikili dosyası). PostScript yazıtipleri dahili yazıcı yönergeleri taşır.
  • ttf – anahat, TrueType font (doğru biçimli yazıtıpi). Postscript yazıtiplerinin yerini almak üzere tasarlanmışlardır.
  • otf – anahat, OpenType font (açık tür yazıtipi). PostScript yazım yönergeleri içeren TrueType yazıtipleri.

Bir çok amaç için, TrueType ve OpenType arasındaki fark önemsizdir. Aslında ttf uzantısına sahip bazı yazitipleri OpenType yazıtipleridir.

Diğer biçimler

TeX dizgi uygulaması ve yardımcı yazıtipi uygulaması Metafont, harfleri kendi yöntemleri ile işlemektedir. Bu iki uygulama tarafından kullanılan bazı dosya adı uzantıları şunlardır; *pk, *gf, mf ve vf.

Yazıtipi düzenleme uygulaması olan FontForge, yazıtiplerini kendi doğal metin-tabanlı biçimi olan sfd biçiminde kaydedebilir.

Kurulum

Yazıtiplerini kurmak için çeşitli yollar:

Pacman

Yazıtipleri ve yazıtipi setleri, etkinleştirilmiş depolardan pacman ile kurulabilir. Erişilebilir yazıtipleri şu komutlar kullanılarak bulunabilir:

$ pacman -Ss font

Veya sadece ttf yazıtipleri için arama yapılabilir:

$ pacman -Ss ttf

terminus gibi bazı yazıtipleri /usr/share/fonts/local konumuna kurulur ve öntanımlı olarak yazıtipi konumuna eklenmezler. Aşağıdaki satırları .xinitrc dosyasına ekleyerek bu yazıtiplerini X11' de kullanabilirsiniz:

xset +fp /usr/share/fonts/local
xset fp rehash

Bir paket oluşturmak

Pacman ile yazıtiplerini yönetmek isterseniz, bir Arch paketi oluşturabilirsiniz. Ayrıca oluşturacağınız bu paketi AUR üzerinde toplulukla paylaşabilirsiniz. Temel bir paketin oluşturulması aşağıda gösterilmiştir. Paket oluşturma ile ilgili daha fazla bilgi için PKGBUILD yazısını okuyun:

pkgname=ttf-fontname
pkgver=1.0
pkgrel=1
depends=('fontconfig' 'xorg-font-utils')
pkgdesc="custom fonts"
arch=('any')
source=(http://someurl.org/$pkgname.tar.bz2)
install=$pkgname.install

build()
{
  mkdir -p $pkgdir/usr/share/fonts/TTF
  cp $srcdir/$pkgname/*.ttf $pkgdir/usr/share/fonts/TTF
}

Bu PKGBUILD, yazıtiplerinin TrueType biçiminde olduğunu varsaymaktadır. Yazıtipi önbelleğinin güncelleştirilebilmesi için (ttf-fontname.install) dosyası oluşturulmalıdır:

post_install()
{
  echo -n "Updating font cache... "
  fc-cache -fs >/dev/null
  mkfontscale /usr/share/fonts/TTF /usr/share/fonts/Type1
  mkfontdir /usr/share/fonts/TTF /usr/share/fonts/Type1
  echo "done"
}
 
post_upgrade()
{
  post_install
}

Elle kurulum yapmak

Depolarda bulunmayan yazıziplerini sisteme eklemenin en uygun yolu yukarıda #Bir paket oluşturmak başlığında önerilmişti. Bu sayede, pacman ile yazıtiplerini kaldırabilir veya güncelleyebilirisiniz. Yazıtipleri, ayrıca elle de sisteme kurulabilirler.

Yazıtiplerini sistem geneli için (tüm kullanıcılar için) kurmak isterseniz, yazıtiplerini içeren dizini /usr/share/fonts/ dizinine taşıyın. Yazıtiplerini tek bir kullanıcı için kurmak isterseniz, ~/.fonts/ dizinini kullanın.

Ayrıca yazıtiplerini içeren bu yeni dizini de /etc/X11/xorg.conf dosyasında tanımlamalısınız. FontPath satırını bulun ve yeni dizin konumunu buraya ekleyin.

Daha sonra yazıtipi yapılandırması (fontconfig) yazıtipi önbelleğini güncelleyin:

$ fc-cache -vf

Eski uygulamalar

Fontconfig desteklemeyen eski uygulamalar (mesela, GTK1 uygulamaları ve xfontsel) için yazıtilpi dizininde fihrist oluşturulmalıdır:

$ mkfontscale
$ mkfontdir

Veya tek bir komutla birden fazla dizini fihristlemek için:

$ for dir in /font/dir1/ /font/dir2/; do xset +fp $dir; done && xset fp rehash

X sunucusu bazen yazıtipi dizinini yüklemekte başarısız olabilir. Bu durumda bütün fonts.dir dosyalarını yeniden taramanız gerekir:

# xset +fp /usr/share/fonts/misc # X sunucusunu yeni dizinler hakkında bilgilendirir
# xset fp rehash                # Yeniden taramaya zorlar

Yazıtiplerinin doğru yer aldığını denetlemek için:

$ xlsfonts | grep yazıtipi_adı

Pango Uyarıları

Sisteminizde kullanıyorsanız, Pango yazıtiplerini almak üzere d from fontconfig kullanmaktır.

(process:5741): Pango-WARNING **: failed to choose a font, expect ugly output. engine-type='PangoRenderFc', script='common'
(process:5741): Pango-WARNING **: failed to choose a font, expect ugly output. engine-type='PangoRenderFc', script='latin'

Yukarıdakine benzer hatalar alıyorsanız veya uygulamanızda harfler yerine kareler görüyorsanız yeni yazıtiplerini sisteminize kurmanız ve yazıtipi önbelleğini güncellemeniz gerekir. Aşağıdaki örnek bu sorunun çözümü senaryosunda ttf-liberation yazıtiplerini kullanmakta ve komutları tüm sistem için geçerli olması için kök olarak yürütmektedir:

# pacman -S ttf-liberation
  -- komut çıktısı buraya alınmamış ve kurulumun başarılı olduğu var sayılmıştır. -- 

# fc-cache -vfs
/usr/share/fonts: caching, new cache contents: 0 fonts, 3 dirs
/usr/share/fonts/TTF: caching, new cache contents: 16 fonts, 0 dirs
/usr/share/fonts/encodings: caching, new cache contents: 0 fonts, 1 dirs
/usr/share/fonts/encodings/large: caching, new cache contents: 0 fonts, 0 dirs
/usr/share/fonts/util: caching, new cache contents: 0 fonts, 0 dirs
/var/cache/fontconfig: cleaning cache directory   
fc-cache: succeeded


Öntanımlı yazıtipinin ayarlandığı aşağıdaki gibi denetleyebilirsiniz:

# fc-match
LiberationMono-Regular.ttf: "Liberation Mono" "Regular"

Yazıtipi Paketleri

Aşağıda hem AUR üzerinde hem de resmi paket depolarında bulunan seçilmiş bir kısım yazıtipi paketlerinin bir listesi bulunmaktadır. "Unicode" olarak etiketlenmiş olan yazıtipleri geniş bir unicode desteğine sahiptirler. Ayrıntılar için Wİkipedia veya proje sayfalarını ziyaret edin.

Braille

  • ttf-ubraille - braille alfabesi için semboller içeren unicode yazıtipi

Uluslararası Kullanıcılar

Arapça

Çince, Japonca, Korece, Vietnamca

(Temel olarak) Çince
  • ttf-arphic-ukai - Kaiti (fırça darbesi) Unicode yazıtipi (anti-aliasing etkinleştirilmesi önerilir.)
  • ttf-arphic-uming - Mingti (basılı) Unicode yazıtipi
  • ttf-fireflysung - New Sung yazıtipi
  • wqy-zenhei - Hei Ti Style (sans-serif) Chinese Outline font embedded with bitmapped Song Ti (also supporting Japanese (partial) and Korean characters).
  • wqy-bitmapfont - Bitmapped Song Ti (serif) Chinese font
  • ttf-hannom-usong - Song Ti quality TrueType fonts for Unicode Han and Nom (Chinese and Vietnamese) characters (AUR)
Japonca
  • otf-ipafont - Japanese Gothic (san-serif) and Mincho (serif) font set; one of the highest quality open source fonts. Default of openSUSE-ja. (AUR)
  • otf-takao - Japanese fonts derived from IPAfont that aims to fix the problems of IPAfont by community. Default of Ubuntu-ja (AUR)
  • ttf-vlgothic - Japanese Gothic fonts. Default of Debian/Fedora/Vine Linux (AUR)
  • ttf-ipa-mona, ttf-monapo - Japanese fonts to show 2channel Shift JIS art properly. (AUR)
Korece
  • ttf-baekmuk - Collection of Korean TrueType fonts
  • ttf-alee - Set of free Hangul TrueType fonts (AUR)
  • ttf-unfonts-core - Un fonts (default Baekmuk fonts may be unsatisfactory) (AUR)

Kril

Also see #Monospace, #Sans and #Serif

Yunanca

Hemen her unikod yazıtipi Yunanca harf seti barındırır'(politonik seti de dahil). Tam bir unikod harf seti barındırmayan ancak yüksek kaliteli Yunanca (ve Latin harfleri elbette) içeren bazı ek yazıtipi paketleri şunlardır:

  • otf-gfs - Yunan Yazıtipi Kuruluşu tarafından tasarlanan açık tür yazıtipleri (AUR)
  • ttf-mgopen - Magenta' dan truetype yazıtipleri (AUR)

İbranice

  • culmus - Özgür İbranice yazıtipleriden güzel bir derleme

Hint Dilleri

Kimerce

Sinhala

Tamilce

Tayca

  • ttf-thai - Font covering glyphs for Thai

Matematik

Microsoft yazıtipleri

Bkz MS Yazıtipleri.

Monospaced

İşte bazı öneriler: Her kullanıcı kendi terchine sahiptir; hangi yazı tipinin size uygun olduğunu deneyerek belirleyin. Tek tek denemek istemezseniz, Dan Benjamin' in web günlüğündeki önerilerini inceleyin: Top 10 Programming Fonts.

Trevor Lowing tarafından düzenlenen yazı tiplerinin oldukça büyük bir listesi : http://www.lowing.org/fonts/

TrueType

Bitmap

Sans-serif

Script

Serif

Unsorted

Konsol yazıtipleri

Konsol, herhangi bir X Pencere Sistemi olmadan çalışan bir terminal ya da komut satırı olup ASCII harf setini öntanımlı olarak kullanır. Bu yazıtipi ve kılavye düzeni kolaylıkla değiştirilebilir.

Bir konsol yazıtipi ya 256 ya da 512 harf ile sınırlıdır. Bu yazıtipleri /usr/share/kbd/consolefonts/ dizini altında bulunur.

Keymaps, the connection between the key pressed and the character used by the computer, are found in the subdirectories of /usr/share/kbd/keymaps/.

Önizleme ve Deneme

Ne yazık ki konsol yazıtiplerini önizlemek için herhangi bir derlenmiy resim kütüphanesi mevcut değildir. Kullanıcı, buna rağmen geçici olarak setfont komutu ile mevcut konsol yazıtipini yenisi ile değiştirebilir ve hangi yazıtipini kullanacağına karar verebilir. Yazıtipindeki mevcut çizimler veya harfler ayrıca bir tablo şeklinde showconsolefont komutu ile görüntülenebilir.

Yeni değiştirilen yazıtipi uygun bulunmazsa, eski yazıtipine herhangi ek bir parametre girilmeden salt setfont komutu ile dönülebilir. Konsol yazıları tamamen okunamaz durumdaysa yine aynı komut yazılarak eski hale getirilebilir.

setfont komutunun sadece içinde bulunulan konsolda (mesela tty1) işe yarayacağı unutulmamalıdır. Diğer konsollar (tty2, tty3...) etkin olsun veya olmasın bundan etkilenmeyeceklerdir.

Örnekler

Yazıtipini değiştirelim:

$ setfont /usr/share/kbd/consolefonts/gr737b-9x16-medieval.psfu.gz

Veya yazıtipini 512 harf içeren bir yazıtipi ile değiştirelim ve kılavye düzenini de -m seçeneğini kullanarak ISO 8859-5 olarak ayarlayalım:

$ setfont /usr/share/kbd/consolefonts/LatArCyrHeb-16.psfu.gz -m 8859-5

Sonrasında konsolda metin gösteren bir uygulama, mesela vi veya nano çalıştırın veya bir yardım(manpage) dosyası görüntüleyin sonrasında ise showconsolefont komutu ile harflerin tablosunu görüntüleyerek yazıtipinin hoşunuza gidip gitmediğine karar verin.

Öntanımlı yazıtipine dönmek için şu komutu kullanın:

$ setfont

Öntanımlı yazıtipini değiştirmek

Öntanımlı yazıtipini değiştirmek için /etc/rc.conf dosyasındaki CONSOLEFONT= ve CONSOLEMAP= ayarları değiştirilmelidir. Yine kullanılabilecek yazıtipleri /usr/share/kbd/consolefonts/ dizini altında ve kılavye düzenleri /usr/share/kbd/keymaps/ dizininin alt dizinleri altında bulunabilir.

Örnekler

C, ö, ğ, veya ş gibi Türkçe harfleri görüntülemek için iso09.16.psfu.gz yazıtipi kullanılır:

CONSOLEFONT="iso09.16"

Uygun kılavye düzeri Türkçe F kılavye için şu olmalıdır:

CONSOLEMAP="trf"

Ayarlanan yazıtipini erken kullanıcı ekranında, sistemin önyükleme ekranında, kullanmak için /etc/mkinitcpio.conf dosyasına consolefont kanca seçeneği eklenmelidir :

HOOKS="base udev autodetect pata scsi sata filesystems consolefont"

Sonra da önyükleme imajı yeniden derlenmelidir:

# mkinitcpio -p kernel26



Kalem.png
ÖNEMLİ:
Yukarıdaki adımlar birden fazla çekirdek sistemde kurulu ise bunların her biri için tekrar edilmelidir.

Bkz: Mkinitcpio#HOOKS

Kişisel araçlar
GOOGLE
Diğer dillerde