Yeni başlayanlar rehberi

Arch Linux Türkiye Belgeleri sitesinden
Atla: kullan, ara



Tango-dialog-warning.png
Uyarı:
Bu yazı içeriği Yeni başlayanlar rehberi/Önsöz ve devamı yazılara göre güncelleştirilmektedir. Bu nedenle bu yazı içeriğine müdahale etmeyin. Yapmak istediğiniz düzenlemeleri Yeni başlayanlar rehberi/Önsöz ve devamı yazılar üzerinde gerçekleştirin; kendiliğinden bu yazı içeriğine yansıyacaktır.



SUNUM:

Bu yazı, tek ve uzun bir sayfa okumak istemeyenler için birden fazla sayfa halinde de Belgelerimizde bulunmaktadır. Alt sayfaları okumak isteyenler Yeni başlayanlar rehberi/Önsöz yazısından okumaya başlayabilirler.

Konu başlıkları

Önsöz

Sunum

Hoş geldiniz. Bu belge Arch Linux kurulum sürecinde size rehberlik edecektir. Bu rehber yeni Arch kullanıcıları hedef alınarak hazırlanmakla birlikte, herkes için güçlü bir başvuru ve bilgi kaynağı olarak da hizmet edecek niteliktedir.

Kurulumdan önce Sık Sorulan Sorular sayfasını okumanızı öneririz.

Arch Linux Dağıtımının Önde Gelen Özellikleri:

  • Tasarım ve felsefesinde basitlik
  • Tüm paketlerin, i686 ve x86_64 işlemci mimarilerine göre derlenmiş olması
  • Sürekli güncellenen yayın modeline sahip olması; ki bu sayede sistem bir kez kurulduğunda daima yazılımların en güncel kararlı sürümleri kullanırsınız.
  • BSD biçimi açılış betikleri, merkezi tek bir yapılandırma dosyası
  • mkinitcpio basit ve değişken initramfs oluşuturcusu
  • Pacman paket yöneticisi hafif ve yeteneklidir.
  • Arch derleme sistemi: Ports benzeri paket derleme sistemidir. Kaynak kodlardan sisteme kurulabilir Arch paketleri oluşturmak için basit bir çatısunar
  • Arch Kullanıcı Deposu: kullanıcılar tarafından, hatta ileride sizin tarafınızdan, hazırlanmış akla gelebilecek her türlü yazılımı paketlemek için derleme betikleri sunar.

Lisans

Arch Linux, pacman, belgelendirme ve betikler: Copyright © 2002-2007 by Judd Vinet, Copyright © 2007-2011 by Aaron Griffin ve GNU Genel Kamu Lisansı 2. sürümü altında lisanslıdır.

Arch Tarzı

Arch' ın temelindeki tasarım ilkeleri basitliğe yönelmiştir.

'Basitlik', bu belgede, gereksiz eklentiler, düzenlemelerden ve karmaşıklıklardan arınmış, zarifliği ve sadeliği ön planda tutmuş bir yaklaşım anlamında kullanılmaktadır.

Akılda tutulması gereken bazı görüşler:

  • " 'Basit' teknik bir bakış açısıyla tanımlanır; kullanım kolaylığı açısından değil. Teknik manada zarif olmak ve öğrenme güdüsünü sürdürmek, kullanım kolaylığı ve teknik karanlıktan daha iyidir." -Aaron Griffin
  • Entia non sunt multiplicanda praeter necessitatem veya ""Varoluş gereksiz bir çoğalma değildir."." -Occam'ın usturası. ustura kavramı en basit açıklama, yöntem veya teoriye ulaşmak için tüm gereksiz karmaşıklığın kesilip atılmasını işaret eder.
  • "Tekniğimi sıradışı yapan şey onun basitliğinde saklıdır.Ben hep en kolay yolun en doğru yol olduğuna inanmışımdır." - Bruce Lee

Bu Rehber Hakkında

Topluluk tarafından hazırlanan Arch wiki ve Türkçe belgeleri içeren Arch Linux Türkiye Belgeleri mükemmel kaynaklardır ve öncelikle bunların okunması gerekir. İngilizce yayın yapan IRC kanalı (irc://irc.freenode.net/#archlinux) ve İngilizce olan resmi forumlar ile Türkçe olan Arch Linux Türkiye forumu cevabını bulamadığınız sorularınız için erişilebilir durumdadır. Ayrıca size yabancı her komut için man sayfalarına bakabilirsiniz. Bunu ise komut satırında man yardım_aradığınız_komut komutuyla yapabilirsiniz.



Kalem.png
ÖNEMLİ:
Doğru yapılandırılmış bir Arch Linux sistemi başarıyla kurabilmeniz için bu rehberi yakından takip etmeniz çok önemlidir. Her bölümü içeriğindeki görevleri yerine getirmeden önce tamamen okumanız önerilir.

Bu rehber beş bölüme ayrılmıştır:



Hazırlık

Kalem.png
ÖNEMLİ:
Kurulu bulunan bir GNU/Linux dağıtımı veya bir başka dağıtımın ÇalışanCDsi üzerinden kurulum yapmak istiyorsanız bu bağlantıdaki yazıyı okuyun. Bu sayede Arch Linux'u VNC veya SSH üzerinde uzaktan kurmanız kolaylaşır. Aşağıdaki yönergeler, Arch Linux kurulum CD ile yapılan bir kurulumu temel almaktadır.

Güncel Kurulum Ortamını Edinmek

Arch Linux resmi kurulum ortamını bu bağlantıdan edinebilirsiniz. Bu yazı yazıldığı sırada en güncel sürüm 2011.08.19 olduğu için buna göre anlatım yapılmıştır.

  • Hem Core hem de Netinstall imajları sadece Arch Linux temel sistemini oluşturmak için zorunlu paketleri içermektedir. Temel Sistem bir kullanıcı arayüzü sunmamaktadır. GNU araç zincirini (derleyici, işaretleyici, bağlantı sağlayıcı, kütüphaneler, kabuk ve araçlar), Linux Çekirdeği, pacman (Arch Linux paket yöneticisi) ve az sayıda ek kütüphane ve modülleri içerir.
  • Core imajı hem CD içeriğinin kurulumunu hem de İnternetten en güncel sistemin kurulumunu gerçekleştirebilmektedir.
  • Netinstall imajı ise daha ufak boyutta olup paketlerin kendilerini içermez. Tüm sistem İnternetten edinilir.
  • İkili mimari (dual architecture) imajı hem i686 hem de x86_64 işlemci mimarisine uygun paketleri içerir. Böylece Arch Linux' u tek bir CD ile 32bit veya 64bit bilgisayarlara kurabilirsiniz.
  • Seçtiğiniz ISO ile birlikte sunulan doğrulma özeti txt dosyalarını da indirmeyi unutmayın.

Resmi yayından önce geliştiriciler ve hatalara karşı denemek isteyenler için hazırlanan imajlar da vardır ve buradan indirilebilir. Bunlar resmi yayın değildirler ve resmi olarak desteklenmemektedirler. Bunlar sadece resmi kurulum imajları görece yeni olan donanımınızda çalışmaz ve daha yeni sürüm imajların bu donanımlar için uyumlu sürücüleri içerdiği düşünüldüğü takdirde kullanılmalıdır.


Tango-dialog-warning.png
Uyarı:
Arch Linux' un son kararlı core CD imajı olan 2011.08.19 core imaj dosyası yayınlandığından bugüne kadar sistem uygulamalarında oldukça önemli değişiklikler olmuştur. Bu nedenle filesystem, locale.sh, pacman-key gibi hata iletileri alabilirsiniz. Yeni bir core iso imajı yayınlanana kadar kurulum için netinstall imajlarını kullanmanızı öneririz. Ayrıntılı bilgi için bkz:Forum konusu

İndirilen dosyanın doğruluğunu denetlemek

cd komutu ile indirdiğiniz imajların bulunduğu dizine komut satırında girin ve sha1sum komutunu çalıştırın:

$ sha1sum --check imajın_doğrulama_özeti.txt

Bu komutun çalışması sonunda ekranda "OK" ibaresini görmelisiniz. (Diğer satırları görmezden gelebilirsiniz) Bu ibareyi ekranda göremezseniz indirdiğiniz imaj dosyası bozuk demektir. Yeniden indirmelisiniz.

md5sum doğrulama işlemi de aynı biçimde yapılır:

$ md5sum --check imajın_doğrulama_özeti.txt

Kurulum CDsi

.iso uzantılı imaj dosyasını boş bir CD veya DVD ortamına yazdırın ve Arch Linux kurulumunu başlatmak bölümünden devam edin.



Kalem.png
ÖNEMLİ:
Optik sürücülerinizin kalitesi, CD/DVD ortamının kalitesi yazdırma işleminin başarısını büyük oranda etkiler. Bu nedenle kaliteli bir boş CD veya DVD kullanmanız ve mümkün olan en düşük hızda (mesela 4x veya 2x hızında) yazdırmanız önerilir.

USB bellek veya SD kart

USB ile kurulum yazısında bu konuyla ilgili daha fazla bilgi bulabilirsiniz. BIOS' unuzun önyükleme yapmayı desteklediği herhangi bir usb bellek veya sd kartı kullanabilirsiniz:

*nix yöntemi
Tango-dialog-warning.png
Uyarı:
ISO imajını nereye göndereceğinize dikkat edin. dd komutu konum olarak belirlediğiniz tüm hedeflerin, bu sabit diskiniz dahi olsa içeriğini siler.

Bilgisayarınıza boş veya genişletilebilir bir yazılabilir bellek takın, konumunu belirleyin ve .iso imajını belleğe dd uygulamasını kullanarak yazın:

# dd if=archlinux-2011.08.19-''{core|netinstall}''-''{i686|x86_64|dual}''.iso of=/dev/sd''x''

Yukarıdaki komutta if= kısmı .iso imajının konumu ve of= kısmı ise bellek konumu olumalıdır. Yazılabilir belleğin konumunu /dev/sdx olarak belirttiğinize ve /dev/sdx1 olarak belirtmediğinizden emin olun. Yazılabilir belleğin boyutunun imajı alabilecek kadar büyük olmasına dikkat edin.

İmajın başarıyla belleğe yazıldığını doğrulamak için okunan ve yazılan kayıtların (blokların) sayısını bir kenara yazın ve şu denetimi gerçekleştirin:

# dd if=/dev/sd''x'' count=''kayıt sayısı'' status=noxfer | md5sum

Elde edeceğiniz md5sum doğrulama özeti, indirdiğiniz archlinux iso imajı doğrulama özeti (2011.08.19) ile aynı olmalıdır. Bu işlemin gerçekleştirilmesi şu şekilde olur:

ISO imajını aygıta yazın:

# dd if=archlinux-2011.08.19-core-i686.iso of=/dev/sdc bs=4M
 744973+0 records in
 744973+0 records out
 381426176 bytes (381 MB) copied, 106.611 s, 3.6 MB/s

Geçerliliğini doğrulayın:

# dd if=/dev/sdc count=744973 status=noxfer | md5sum
 4850d533ddd343b80507543536258229  -
 744973+0 records in
 744973+0 records out

Artık Arch Linux kurulumunu başlatmak kısmından devam edebilirsiniz.

Microsoft Windows yöntemi

Disk Imager uygulamasını indirin, yazılabilir belleği bilgisayarınıza takın. Disk Imager uygulamasını açın ve imaj dosyasını seçin.



Kalem.png
ÖNEMLİ:
Disk Imager dosya tarayıcısı imaj dosyalarının "*.img" dosya uzantısı kullandığını varsayar. Bu nedenle seçtiğiniz imaj dosyası "*.iso" uzantısına sahipse dosya adını ve uzantısını elle kendiniz yazmalısınız.

Yazılabilir belleği seçin ve "Write" (Yazdır) düğmesine tıklayın.

Ayrıca açılabilir ISO imajlarını USB belleklere yazmakla ilgili daha başka yöntemler de mevcuttur. USB belleğin bağlanamaması sorunu yaşarsanız bir başka USB portu ve/veya kablo kullanmayı deneyin.

Artık Arch Linux kurulumunu başlatmak kısmından devam edebilirsiniz.

Bir ağ üzerinden kurulum yapmak

ISO imajını bir diske yazmak veya USB aygıta atmak yerine bir ağ üzerinden de kurulum yapabilirsiniz. Bu yöntem bir sunucu kurulumunuz varsa işe yarar. Bunun için henüz dilimize çevrilmeyen bu yazıya bakın ve sonrasında da bu yazınınArch Linux kurulumunu başlatmak bölümünden devam edin.

Bir sanal bilgisayara kurmak

Kullanılmakta olan işletim sistemini terk etmeden ve sabit diski yeniden bölümlendirmeden Arch Linux' u ve kurulum sürecini tanımak için bir sanal bilgisayara kurulum yapmak iyi bir yöntemdir. Bu sayede, okumakta olduğunuz bu Yeni Başlayanlar Rehberi' ni web tarayıcınızdan takip ederken kurulum yapabilirsiniz. Bazı kullanıcılar deneme amaçlı bağımsız bir Arch Linux sistemine sahip olmayı faydalı bulmaktadırlar.

Sanallaştırma uygulamalarına örnek olarak VirtualBox, VMware, QEMU, Xen, Varch, Parallels sayılabilir.

Bir sanal bilgisayarı hazırlama süreci uygulamanın özelliklerine bağlı olmakla birlikte genellikle şu adımları takip eder:

  1. İşletim sistemini barındıracak bir sanal sabit disk imajı oluşturmak.
  2. Sanal bilgisayar ayarlarının işletim sistemiyle uyumlu yapılması.
  3. İndirilen ISO imajının sanal bilgisayarın sanal CD/DVD oynatıcısı ile başlatmak.
  4. Bu yazının Arch Linux kurulumunu başlatmak bölümündeki yönergeler ile kurulumu yapmak.

ArchWiki üzerinde bulunan ve İngilizce olan şu yazılar yardımcı olabilir:

Arch Linux kurulumunu başlatmak

Lamba.png
İpucu:
Temel kurulum için gerekli olan bellek (RAM) gereksinimi 64MB 'tır.



Lamba.png
İpucu:
Kurulum süresince ekranda kırpma hareketi olabilir. Bu durumda ALT tuşuna basılarak olağan görüntüye kavuşulabilir.


Kurulum ortamından Açılış Yapma

CD vey USB belleği bilgisayarınıza takın ve bundan başlatın. Bu sırada BIOS üzerinde açılış sıralaması ayarlarını değiştirmeniz gerekebilir. Bunun için POST (Power On Self-Test -- Güç Denetlemesi) aşamasında klavyenizde bir tuşa (her BIOS yazılımında farklı olabilir ama genellikle Delete, F1, F2, F11 veya F12 tuşlarından biridir) basmanız gerekir.

Ana Menü: Bu aşamada ana menü ekranda belirir. Klavyenizin ok tuşları ile menüden seçiminizi yapın ve Enter tuşuna basarak o seçimi başlatın. Farklı ISO imajlarında menü seçenekleri de farklı olabilir

İşletim Sistemi başlangıcı

Ana menüden "Boot Arch Linux" (Arch Linux' u Başlat) seçeneğini seçin ve Enter tuşuna basarak kuruluma başlayın. Şimdi sistem yüklenecek ve bir komut satırı görüntüleyecektir. Kendiliğinden kök olarak sisteme giriş yapmış olacaksınız.

Önyükleme sorunlarını giderme

Bir Intel ekran kartı kullanıyorsanız ve önyükleme sürecinde ekran kararırsa sorun büyük ihtimalle çekirdek kip ayarlama (KMS) kaynaklıdır. Muhtemel bir geçici çözüm bilgisayarı yeniden başlatmak, GRUB menüsünde iken Tab tuşuna basarak çekirdek seçeneklerini düzenlemektir. Çekirdek satırının sonuna şunu ekleyin:

i915.modeset=0

Farklı olarak (çalışırsa) çekirdek kip ayarlamayı devre dışı bırakmayan şu seçenek de girilebilir:

video=SVIDEO-1:d

Daha fazla bilgi için Intel makalesini okuyun.

Önyükleme sürecinde ekran kararmazsa ancak çekirdek yükleme aşamasında önyükleme süreci tıkanırsa yine bilgisayarı yeniden başlatın, GRUB menüsü ekranında iken Tab tuşuna basarak çekirdek seçeneklerini düzenleyin ve çekirdek satırının sonuna şunu ekleyin:

acpi=off

GRUB menüsünde bu değişiklikleri yaptığınızda basitçe Enter tuşuna basarak kurulumu başlatın.

Klavye düzenini değiştirmek

Amerikan düzeninde klavye kullanmıyorsanız şu komutla etkileşimli olarak klavye düzeni ile konsol yazıtipini seçebilirsiniz:

# km

Bunun yanında elle loadkeys komutu ile bu işi yapabilirsiniz:

# loadkeys klavye düzeni

Buradaki klavye düzeni tr veya be-latin1 gibi bir düzendir.

Belgelendirme

Okumakta olduğunuz bu gayri resmi rehberden ayrı olarak Resmi Kurulum Rehberi kurulum ortamı içinde, İngilizce dilinde, mevcuttur. Erişmek için klavyenizin Alt+F2 tuşlarına basarak tty2 sanal konsoluna (sanal konsol #2) geçiş yapın ve kök olarak komut satırına giriş yapın. Rehber boyunca sayfa sayfa görüntülemek için less komutu yardımıyla belgeyi okuyabilirsiniz:

# less /usr/share/aif/docs/official_installation_guide_en

Kurulum sürecine devam etmek için Alt+F1 tuşlarına basarak tty1 sanal konsoluna geçiş yapın. Resmi Kurulum Rehberinden ne zaman bir konuya bakmak isterseniz yine yukarıda anlatıldığı gibi tty2 sanal konsoluna geçiş yapabilirsiniz. (Belgeyi kapatmamışsanız hala açık olacaktır.)



Lamba.png
İpucu:
Resmi Kurulum Rehberinin sadece kurulum ve temel yapılandırmayı anlattığını unutmayın. Sistem kurulduğunda ArchWiki ve Arch Linux Türkiye Belgelerini ziyaret ederek kurulum sonrası ayarlar ve diğer ilgili konuları okumanız önerilir.



Yüklemeye Başlamak

Aşağıdaki komutu yazarak yükleme işlemini başlatabilirsiniz.

/arch/setup

Yükleme Kaynağının Seçilmesi

Yükleme ekranı gelince, sizden bir yükleme kaynağı seçmeniz istenecektir. Core-ISO kullanıyorsanız CD yi, FTP-ISO kullanıyorsanız FTP seçeneklerini seçmeniz gerekmektedir.

  • Eğer CORE-ISO seçtiyseniz, Harddisklerin Hazırlanması şeklinde devam edeceksiniz.
  • FTP kullanacak olanlar için: Eğer FTP kurulum gerçekleştirmek istiyorsanız, sizden ethernet kartlarınızın manuel olarak yüklemenizi isteyecektir. Udev gerekli modullerin yüklenmesini sağlamak için çok etkin bir yol olabilir. Bu kodu çağırarak ifconfig -a vc2'den kontrol edebilirsiniz.. (Sonrasında OK ye basarak ilerleyebilirsiniz.)

FTP: Ağ Yapılandırması

Eğer arayüz ve HWaddr listede varsa, o zaman modüller yüklenmiş demektir. Eğer arayüzünüz listede yoksa, yükleyiciden araştırmanız ya da manuel olarak başka bir sanal konsol üzerinden düzenlemeniz gerekmektedir. (Alt + F1 den F6'ya kadar seçenekler ile farklı konsollara geçiş yapabilirsiniz. Alt+F5 ile kurulum çıktılarını görebilirsiniz.)

Bir sonraki pencere de sizden ağ arabirimini seçmeniz istenecektir. Uygun olan arabirimi seçerek kuruluma devam edebilirsiniz.

Yükleyici sonradan size DHCP kullanıp kullanmayacağınızı soracaktır. Eğer Yes seçimi yaparsanız dhcpcd komutu çalışacaktır. Bu komut ile uygun olan IP adresiniz ve Gateway adresiniz bulunacaktır; eğer No seçiminde bulunursanız ise sizden statik IP, netmask, broadcast, gateway DNS IP, HTTP proxy, and FTP proxy gibi bilgilerin bir bölümünü ya da hepsini elle girmenizi isteyecektir. Son olarak ayarlarınızı tekrar göstererek doğruluğunu kontrol etme şansı tanıyacaktır.

Kablosuz Ağ Ayarı

Kurulum sırasında kablosuz bağlantı kurmak için temel prosedür şu şekildedir:

  • Öncelikle başka bir sanal konsola geçin. (Mesela, Alt + F2 tuşlarına birlikte basarak ikinci sanal konsola geçebilirsiniz. Kuruluma başladıysanız, F2'den F6'ya kadar kullanabilirsiniz.
  • Ağ kartınızı tanımak ve ağ kartınızın çekirdek modülünü görebilmek için şu komutu veriniz:
hwdetect --show-net


Tango-dialog-warning.png
Uyarı:
hwdetect betiği 2009.02 ve sonrasında çıkan kurulum medyalarında yer almamaktadır. Udev tanıma işlemini otomatik gerçekleştirdiği için, kablosuz ağ kartınızın çalışıp çalışmadığını denemek için iwconfig komutunu verebilirsiniz.

Udev tarafından kablosuz aygıtınızın modülünün açılışta yüklenip yüklenmediğini öğrenmek için:

lsmod | grep kablosuz_aygıtının_modülü
örnek: lsmod | grep iwlwifi

Ayrıca, kablosuz aygıt sürücüsünün düzgün yüklenip yüklenmediğini görmek için şu komutu veriniz:

iwconfig 

Eğer kablosuz aygıt düzgün yüklenmişse, ağ aygıtını komut çıktısında görebilirsiniz (wlan0, ath0 vs.)

  • Kablosuz ağ aygıtını çalıştırın (örnek intel ağ kartı içindir):
ifconfig wlan0 up

wlan0'ı iwconfig çıktısındaki isimle değiştirmeyi unutmayınız

  • Erişim Noktası (Access Point) için gerekli ayarları uygulayın:
iwconfig wlan0 essid ERİŞİM_NOKTASI_İSMİ key ŞİFRE
  • IP numarası alın:
dhcpcd wlan0 (wlan0 örnektir, sizdeki farklı ise onu kullanın)
  • Bağlantınızı test edin:
ping -c3 www.google.com.tr

Harddisklerin Hazırlanması ile devam edebilirsiniz.

Harddisklerin Hazırlanması

Öncelikle menüden ilk seçenek olan "Prepare Harddrive" seçeneğini seçiyoruz. Bu seçenek bize harddisklerimizin yapılandırılması ve hazırlanması konusunda yardımcı olacaktır.

  • Seçenek 1: Auto Prepare (Otomatik Hazırlama İşlemi)

Bu işlem harddiskinizi aşağıdaki gibi yapılandırır:

  • ext2 /boot bölümü, öntanımlı boyutu 32MB'dir. Boyutu değiştirebilmeniz için karşınıza bir menü gelecektir.
  • swap bölümü, öntanımlı boyutu 256MB'dir. Boyutu değiştirebilmeniz için karşınıza bir menü gelecektir.
  • Farklı / (kök) ve /home bölümü, (boyutları değiştirme olanağınız bulunmaktadır). Dosya sistemi olarak ext2, ext4, reiserfs, xfs ve jfs, kullanabilirsiniz; fakat / (kök dizini) ve /home bölümü aynı dosya sistemini kullanmak zorundadır.


Tango-dialog-warning.png
Uyarı:
Herhangi bir boot edememe sorununa karşı, /boot bölümünüzü ext2 veya ext3 olarak biçimlendirip kullanmanız tavsiye edilmektedir. GRUB her ne kadar ext4 dosya sisteminden boot etmeyi sağlasa da, bazı sistemlerde sorun teşkil edebilir. Bu bakımdan ufak bir bölümü /boot olarak ext4'ten farklı bir dosya sistemine çevirmeniz sistem kararlılığı açısından faydalı olacaktır.

Otomatik bölümlendirme işlemi harddiskinizdeki tüm bilgileri silecektir!. Yükleme progrmaındaki uyarıları dikkatlice okuyun aksi halde verileriniz zarar görebilir. Eğer sisteminiz de tek bir harddisk yada bölüm varsa ve bunu Arch için ayarlamak istiyorsanız tabi ki endişelenmenizi gerektiricek bir şey yok.

  • Seçenek 2: (Önerilen) Harddiski Bölümlendirme (cfdisk ile)

Yüklemek istediğiniz harddiski seçin (/dev/sdx).

Bu noktada, biraz daha ileri düzey ya da daha önceden bölümlendirme işi ile haşır neşir olan kullanıcılar manuel bölümlendirme seçeneği ile daha rahat edebilirler. Paket Seçimi

Bölüm Bilgilendirmesi

Partitioning yada Türkçe karşılığı ile bölümlendirme, diskin belirli bir bölümünün diğer bölümden ayrılması anlamına gelir. Ve bu bölümler birbirlerinden ayrı davranır ve ayrı bir disk miş gibi işlem yapılabilir. Bölümleri üç farklı kategoride inceleyebiliriz. "Primary", "Extended", and "Logical".

Primary bölümler yüklenebilirlerdir(bootable), ve sayıca 4 ile limitlidirler. 4 bölümden sonra, logical veya Türkçe karşılığı ile mantıksal bölümler içeren extended (uzatılmış) bölümlendirme kullanmak zorunda kalırsınız.

Extended bölümler kendi başlarına kullanabilir değillerdir. Onlar yalnızca mantıksal bölümleri kapsarlar.

Diskinizi bölümlendirirken, sda1-3 bölümlerini birincil bölüm, sda4'ü uzatılmış bölüm, sda5 ve sda6'yı mantıksal bölüm olarak kullanmak uygun bir çözüm olacaktır.

Takas Alanı

Takas (swap) alanı, diskinizde sanal bellek olarak yer almaktadır. Saklanacak veri fiziksel (donanım) RAM'e sığmadığı zaman takas alanı kullanılır.

Takas alanı boyutu belirlenirken eskiden kullanılan 2 x RAM formülü bilgisayarların daha yüksek RAM desteklemesi sonucu tarih olmuştur. Buna rağmen 512 MB RAM'e sahip bir bilgisayarda, iki katı formülünü uygulayabilirsiniz. 1 GB belleğe sahip iseniz, takas alanını 1 GB olarak belirleyebilirsiniz. Daha yüksek miktarda belleğiniz var ise, takas alanı kullanamayabilirsiniz ancak bu önerilmemektedir. Her halükarda 1GB takas alanı ayarlamak faydalı olacaktır.


Kalem.png
ÖNEMLİ:
Eğer suspend-to-disk (uyku modu) kullanmak istiyorsanız takas alanı miktarınızı fiziksel belleğin miktarı ile aynı miktarda tutmaya özen göstermelisiniz. Ayrıca bazı Arch kullanıcıları suspend-to-disk için takas alanınızın fiziksel bellekten %10-15 daha fazla boyutta olmasını tavsiye etmektedir. (Herhangi bir bad sector oluşumunda sorun yaşamamak için)
Dizin Şeması

Bölüm şeması kullanıcının keyfiyle ilintilidir. Her kullanıcının farklı seçenekleri olacaktır. Genel olarak bir GNU/Linux dosya sisteminde şu bölümler vardır: / kök dizini ifade eder. Dizin hiyerarşisinde ilk sırada yer alır. Diğer dizinlerin farklı disk bölümlerinde olmasına rağmen kök dizini altında olduğu varsayılır.

/boot çekirdeğe dair dosyalar (kernel ve ramdisk dosyaları) dosyaları ve sistem önyükleyicisi ayarları burada yer almaktadır.

/home ev dizinlerini ifade eder, kullanıcıların dosyaları burada yer almaktadır. /usr kök dizinden sonra hiyerarşide önem bakımından ikinci sırada gelen /usr dizininde, programlar, program ayarları, dökümanlar vb. dosyalar bulunur. /tmp geçici dosyaların barındığı dizin anlamına gelmektedir. /var sistem değişkenlerini barındıran dizindir. Önbellek, kayıt günlüğü dosyaları, pacman önbelleği bu dizin altında yer almaktadır.

Bu dizinlerin tamamına ayrı disk bölümü ayrı disk bölümü ayırabileceğiniz gibi, belirli dizinleri ayıran bir disk bölümlendirmesi gerçekleştirebilirsiniz. Örneğimizde / (kök) /home ve swap'i ayrı bölümlerde tutacağız.



Kalem.png
ÖNEMLİ:
/var dizini birçok küçük dosya içerdiği için, eğer /var dizinini farklı bir bölümde tutacaksanız, küçük dosyalarda performansı yüksek bir dosya sistemini kullanmanızı tavsiye ederiz.

Disk bölümlendirme

cfdisk konsol arayüzünde disk bölümlendirmenizi sağlayan bir uygulamadır. cfdisk ile disk bölümlendirmek için şu aşamaları takip edin. (Yukarıda değindiğimiz üzere /, /home ve takas alanı oluşturacağız.)

  • New seçeneğini seçin
  • Primary (birincil) bölüm oluşturun
  • Size için 4~12 gb arası bir değer, ev kullanıcısı için geçerlidir. Yinede 10 gb ve üstü bir değer kullanmanız tavsiye edilir.
  • Type için 83 yazmanız gerekiyor. Bu Linux dosya sistemi anlamına gelmektedir.
  • Aynı işlemleri tekrar gerçekleştirip /home için bölüm oluşturun.
  • Aynı işlemleri tekrar gerçekleştirip takas alanı oluşturun yalnız burada Type için 82 yazmanız gerekmektedir.

İşlemi tamamladıktan sonra, aşağıdaki örnek gibi bir tablo oluşmuş olacaktır.

Name    Flags     Part Type    FS Type           [Label]         Size (MB)
-------------------------------------------------------------------------
sda1               Primary     Linux                             10240 #kök dizinimiz
sda2               Primary     Linux swap / Solaris              1024  #takas alanımız
sda3               Primary     Linux                             26480 #ev dizinimiz

Write seçtikten sonra, yes yazıp disk bölümlendirmeyi kaydedin.

Benim diskim IDE, neden isimlendirmeler SCSI disk gibi çıkıyor?

GNU/Linux çekirdeğindeki libata and PATA modüllerinin gelişimi doğrultusunda, bütün IDE, SATA ve SCSI sürücüler sdx ile isimlendirilmeye başlamıştır. Bu normal bir durumdur, panik yapmanıza gerek yoktur.

Bölüm İçin Dosya Sistemi Seçimi

Öncelikle, takas alanı için bölüm sorulacaktır. Takas alanı olarak oluşturduğunuz bölümü seçiniz. Bundan sonra bu bölüm üzerinde takas alanı olarak oluşturmak istediğinize dair bir soru ile karşılaşacaksınız. Bu soruya Yes yanıtını veriniz. Bundan sonra, kök dizinin bağlanacağı bölümü ev dizinini bağlayacağınız bölümleri sırasıyla seçiniz.

Dosya Sistemi Seçimi

Dosya sistemleri, kullanıcının seçimine kalmış bir seçenektir. İstediğiniz dosya sistemini kullanabilirsiniz. Her dosya sisteminin birbirine göre artı ve eksileri bulunmaktadır. Şu an revaçta olan dosya sistemi ext3'tür. Farklı bir dosya sistemi de kullanabilirsiniz. Dosya sistemleri hakkında daha fazla bilgi almak için [buraya] bakabilirsiniz.

Paketleri Seçin

  • Core ISO: Kaynak olarak CD'yi seçin. Eğer birden fazla CD sürücünüz var ise, uygun olanını seçin.
  • FTP ISO: FTP/HTTP yansısı seçiniz. archlinux.org 50KB/s ile limitlenmiş durumdadır.

Paket seçimi 2 şekilde olmaktadır. Öncelikle paket grubunu seçip ardından gruba dahil olan paketleri seçebilirsiniz. Seçim yapmak veya kaldırmak için boşluk (space) tuşunu kullanın.

  • BASE grubunda GNU/Linux çalıştırmak için gerekli temel paketler yer almaktadır. Linux çekirdeği, dosya sistemine için uygulamalar, sistem önyükleyicisi, bash vb.
  • SUPPORT: Dosya sistemleri ve çeşitli yardımcı paketler bu kategoride yer almaktadır.
  • DEVEL: Geliştirme ve derlemeye yönelik paketler bu kategoride yer almaktadır. (gcc vb.)
  • LIB: Çeşitli kütüphaneler bu kategoride yer almaktadır. (libevent vb.)

Devam etmek için OK seçeneğini kullanıp Select all packages by default sorusuna Yes olarak cevap vermeniz ilk kurulum için yeterli olacaktır. Sonraki ekranda seçilen paketlerin hepsinin listelendiğini göreceksiniz. İsteğe bağlı olarak buradan istemediğiniz paket(ler)i kaldırabilirsiniz. (Gereksiz sürücü, kütüphane vb. Ancak ne işe yaradığını bilmediğiniz paketi listeden kaldırmamanız tavsiye edilmektedir.)

Paketleri Kurun

Daha sonra, 'Install Packages' seçeneğini seçin. Öncelikle paketlerin pacman'in önbelleğinde saklamak isteyip istemediğinize dair bir soru ile karşılaşacaksınız. Önbellekte dosya tutmak, geri dönüş için tavsiye edilen bir metoddur. Bu yüzden bu soruya Yes diyip onay vermenizi tavsiye ederiz. Bundan sonra bütün paketlerin kurulduğunu göreceksiniz.

  • Eğer FTP ISO'su kullanıyorsanız, seçtiğiniz paketler internetten indirilip kurulacaktır.
  • BASE ISO kullanıyorsanız, seçtiğiniz paketler CD'den kurulacaktır.

Sistemi Yapılandırın

Bu aşamadaki bilgileri dikkatlice uygulamanız tavsiye edilmektedir.' 2009.02 öncesi sürümlerde kurulum betiği size hwdetect seçmek isteyip istemediğinizi soracaktır. İlk defa kuruyorsanız 'yes' olarak yanıtlamanız tavsiye edilir. İleri derecede kullanıcılar donanımıyla ilgili yeterli bilgiye sahipse ve donanımlarla ilgili modülleri biliyorsa /etc/rc.conf, /etc/mkinitcpio.conf ve /etc/fstab dosyalarını kendileri düzenleyebilecekleri için, 'no' diyebilir.



Kalem.png
ÖNEMLİ:
2009.02 sürümünden itibaren hwdetect betiğinin işlevini, udev otomatik olarak gerçekleştirdiği için hwdetect betiği artık kullanılmamaktadır. Bunun yerine Udev her türlü donanım tanıma işlemini otomatik yapmaktadır.

Daha sonra size USB, FireWire, PCMCIA, NFS paylaşımları, RAID, LVM2 ve şifrelenmiş dosya sistemlerinden önyükleme yapma desteğini açmak ve DSDT desteğini etkinleştirip isteyip istemediğiniz sorulacaktır. Eğer gerekiyorsa 'yes' diyin, örnek kurulumda 'no' dedik.

Daha sonra hangi metin editörünü kullanmak istediğiniz sorusu ile karşılaşacaksınız. Kurulumda nano ve vi(m) seçenekleri mevcuttur. Kullanabilme kabiliyetinize göre bu iki metin editöründen birini seçmelisiniz. Seçtikten sonra, yapılandırma dosyaları listesini göreceksiniz. Seçtiğiniz editörle bu yapılandırma dosyaları açılacaktır.

Kurulum betiği bunları neden daha da kolaylaştırmıyor?

Kurulum sürecini gizlemek Arch Linux Felsefesine aykırıdır. Yeni ve güncel GNU/Linux çekirdekleri otomatik donanım tanıma konusunda çok ilerlemiştir. Arch Linux yine de felsefeye uygun olarak şeffaflık kaygısıyla yapılandırmayı kullanıcıya bırakmaktadır. Kurulum böylece sona ermiş bulunmaktadır. Şimdi sırada yapılandırma seçenekleri başlamaktadır.

/etc/rc.conf

Temel yapılandırma dosyası *BSD den esinlenerek /etc/rc.conf olarak belirlenmiştir. Sistemin temel yapılandırması bu dosyaya dayanmaktadır. Bu dosyada öne çıkan başlıklar ise şunlardır:

  • LOCALIZATION bölümü
    • LOCALE=: Bu kısımda sistem yerelini ayarlamak mümkündür. locale -a komutu çıktısını alarak kullanılabilir yerelleri listeleyip kullanmak istediğiniz yereli buraya yazabilirsiniz.
    • HARDWARECLOCK=: Donanım saatini ayarlamanıza yarar. UTC veya localtime seçeneklerinden birini kullanabilirsiniz. UTC zaman dilimi ve yaz/kış saati uygulamaları bakımından işinize yarar niteliktedir. localtime seçeneği ise bilgisayarınızda başka işletim sistemleri varsa sistem kapanırkenki zaman dilimini donanım saatine göndermenizi sağlar.
    • TIMEZONE=: Buraya zaman dilimini girmelisiniz. (Zaman dilimleri /usr/share/zoneinfo/ altındadır).
    • KEYMAP=: Klavye şemasını burada ayarlayabilirsiniz. Mevcut klavye şemaları /usr/share/kbd/keymaps altında bulunmaktadır. Bu sadece sanal konsol için geçerlidir, grafik ortamda bir işe yaramamaktadır.
    • CONSOLEFONT=: Konsolda kullanılacak yazıtipini belirlemenizi sağlar. Mevcut yazıtipleri /usr/share/kbd/consolefonts/ dizini altında bulunabilir. Kararsız kalırsanız boş bırakabilirsiniz
    • CONSOLEMAP=: Defines the console map to load with the setfont program on bootup. Possible maps are found in /usr/share/kbd/consoletrans, if needed. The default (blank) is safe.
    • USECOLOR=: Konsolda renkli çıktılar görmek istiyorsanız, 'yes' olarak ayarlamalısınız.

Örnek:

LOCALE="tr_TR.utf8"
HARDWARECLOCK="localtime"
TIMEZONE="Europe/Istanbul"
KEYMAP="trq"
CONSOLEFONT="ter-v16b"
CONSOLEMAP=
USECOLOR="yes"
  • HARDWARE bölümü
    • MOD_AUTOLOAD=: Bu satırda 'yes' kullanmanız, udev'in sistem açılışında gerekli modülleri otomatik olarak yüklemesini sağlar.
    • MOD_BLACKLIST=: BU YÖNTEM ARTIK KULLANILMAMAKTADIR!
    • MODULES=: Bu bölümde yüklenmediğinden emin olduğunuz modüllerin otomatik yüklenmesini sağlayabilirsiniz. Ayrıca yüklenmesini istemediğiniz bir modülün adını !modüladı şeklinde yazarak yüklenmesini engelleyebilirsiniz. Örnekte IPv6 ve pcspeaker modüllerinin nasıl yüklenmeyeceğini görebilirsiniz.
# Scan hardware and load required modules at bootup
MOD_AUTOLOAD="yes"
# Module Blacklist - Deprecated
MOD_BLACKLIST=()
#
MODULES=(e100 eepro100 mii slhc snd-ac97-codec snd-intel8x0 soundcore !net-pf-10 !pcspkr)
  • NETWORKING bölümü
    • HOSTNAME=:Bilgisayar adını veya istediğiniz bir host yazabilirsiniz.
    • eth0=:'Ethernet, card 0'. Eğer statik bir IP adresine sahipseniz IP adresi, ağ maskesi ve broadcast adresini bu satırda ayarlayabilirsiniz. Otomatik IP alabilmek için eth="dhcp" kullanmanız yeterlidir.
    • INTERFACES=: Daha önceden ayarladığınız ağ arabirimlerini başlangıçta otomatik olarak açılmasını buradan sağlayabilirsiniz. (eth0 ve lo mesela, wlan0'ı da kullanabilirsiniz ancak wireless için bu yöntem tek bir erişim noktası (access point) için geçerli olacağından kullanmanız pek tavsiye edilmez.)
    • gateway=: Eğer statik IP kullanıyorsanız, ağ geçidinizi bu satırda tanımlamalısınız. DHCP kullanıyorsanız bu satırı görmezden gelebilirsiniz.
    • ROUTES=: Eğer statik IP kullanıyorsanız, 'gateway' in önündeki ! işaretini kaldırmalısınız. DHCP kullanıyorsanız, ünlemi kaldırmayınız.

Örnek, DHCP:

HOSTNAME="archlinuxtr"
#eth0="eth0 192.168.0.2 netmask 255.255.255.0 broadcast 192.168.0.255" 
eth0="dhcp"
INTERFACES=(eth0)
gateway="default gw 192.168.0.1"
ROUTES=(!gateway)


Kalem.png
ÖNEMLİ:
Arch DHCP istemcisi olarak dhcpcd kullanmaktadır. Alternatif olarak, extra deposunda bulunan dhclient isimli istemciyi de kullanabilirsiniz .
  • DAEMONS bölümü

Sistem servisleri DAEMONS satırından kontrol edilmektedir. Mevcut sistem servisleri /etc/rc.d/ dizininde bulunmaktadır. O dizinde bulunan betikler yardımıyla sistem servisleri kontrol edilmektedir. Açılışta bir servisi başlatmak için /etc/rc.d/ dizininde bulunan servis betiğinin ismini DAEMONS satırına eklemeniz yeterlidir. Yazılma sırasına göre servisler başlatılmaktadır.

DAEMONS=(@network syslog-ng !netfs crond)
  • Eğer bir servisi açılışta başlatmak istemiyorsanız başına ünlem (!) koymanız yeterlidir.
  • Bir servisin başarıyla çalışıp çalışmadığını beklemek yerine doğrudan arkaplanda çalıştırılmasını istiyorsanız. Başına @ işareti koymanız yeterlidir. Bu yöntemle sistemin daha hızlı açılmasını sağlayabilirsiniz.
  • Yeni sistem servisleri kurduğunuzda DAEMONS satırını düzenlemeniz sizin açınızdan faydalı olacaktır.
/etc/fstab

fstab'ın açılımı file systems table ifadesidir ve dosya sistemi tablosu anlamına gelmektedir. Disk bölümlerinin nasıl kullanılacağı bu dosya üzerinden belirlenmektedir. mount komutu başta olmak üzere çeşitli dosya sistemine ilişkin çeşitli komutlar ve yazılımlar /etc/fstab dosyasını referans almaktadırlar. Örnek bir /etc/fstab dosyası şu şekildedir:

#
# /etc/fstab: static file system information
#
# <file system>        <dir>        <type>        <options>                 <dump>    <pass>
none                   /dev/pts     devpts               defaults                0         0
none                   /dev/shm     tmpfs                defaults                0         0
#/dev/cdrom            /media/cdrom   auto             ro,user,noauto,unhide     0         0
#/dev/dvd              /media/dvd     auto                ro,user,noauto,unhide  0         0
#/dev/fd0              /media/fl     auto                user,noauto             0         0
/dev/disk/by-uuid/0ec-933.. /            ext3       defaults,noatime,nodiratime   0         1
/dev/disk/by-uuid/7ef-223.. /home        ext3      defaults,noatime,nodiratime   0         2
/dev/disk/by-uuid/530-1e-..  swap        swap         defaults                   0         0

fstab dosyasını kendi ihtiyaçlarınıza göre düzenlemeniz gerekmektedir.


Kalem.png
ÖNEMLİ:
Arch Linux 2008-04rc sürümünden itibaren, disk bölümü konusunda UUID sistemini kullanmaktadır. Disk bölümlerinin isimleri bazı durumlarda değişiklik gösterebileceği için bu çözüm benimsenmiştir. UUID'ler kalıcı isimlere sahip olduğu için herhangi bir değişiklikte fstab dosyasını değiştirmeye gerek kalmamaktadır. sda ismi herhangi bir düzenlemede sdb olabildiği için eğer fstab düzenlenmez ise, açılışta kernel panic ve dolayısıyla boot edememe sorunları yaşayabilirsiniz. UUID sistemi bu soruna son vermek için uygulanan bir yöntemdir.
ls -lF /dev/disk/by-uuid/

yukarıdaki komut ile disk bölümlerinin UUID'lerini öğrenebilirsiniz.

  • Eğer hal kullanarak DVD, CD ve çeşitli ortam bileşenlerini otomatik olarak sisteme bağlamak istiyorsanız, fstab dosyasındaki cdrom ve dvd'ye ilişkin satırları kaldırabilirsiniz.



Kalem.png
ÖNEMLİ:
fstab dosyanızda kök dizin ve /home için 'noatime' ve 'nodiratime' seçeneklerini kullanmanız, hız ve performansda artış sağlayacaktır.

fstab hakkında daha ayrıntılı bilgi Fstab sayfasında bulunmaktadır.

/etc/mkinitcpio.conf ve /etc/modprobe.d/modprobe.conf

Kurulum esnasında bu dosyaları düzenlemenize pek gerek yoktur. Ancak konsolda Türkçe karakterleri görebilmek için HOOKS satırında keymap in olup olmadığını kontrol etmenizi tavsiye ederiz. Dosyanın en altında bulunan HOOKS satırında keymap yoksa lütfen ekleyiniz.

  • mkinitcpio.conf Bu dosya yardımıyla başlangıç ram dosya sistemi (initramfs veya initrd) üzerinde ayarlamalar yapmanız mümkün kılınmaktadır. initrd dosyası çekirdeğin sistem başlatılırken okuduğu sıkıştırılmış bir dosyadır. initrd dosyası belirtilen kök dizine sistem önyüklemesini gerçekleştirmeyi sağlar. Bunun anlamı, sistem başlatılırken, IDE, SCSI veya SATA aygıtlar için (USB ve FireWire'da dahil) gerekli modülleri önyükleme esnasında yüklemektir. initrd gerekli modülleri yükledikten sonra, kontrolü udev veya Arch sistemine bırakır ve sistem başlangıcı devam eder. Bu nedenle, initrd sadece kök dizine erişimi mümkün kılacak modüllere ihtiyaç duyar. Bu yüzden her modülü initrd içine almanıza gerek yoktur. Gündelik kullanımda ihtiyaç duyacağınız modüller udev tarafından başlangıçta etkin kılınmaktadır.
  • modprobe.conf dosyası yüklenecek ve etkinleştirilecek modüller için spesifik ayar yapmanızı sağlar.
/etc/resolv.conf

resolver yani çözümleyici, Domain Name System anlamına gelen DNS'e erişimi mümkün kılan bir C kütüphanesidir. DNS'in ana amacı bir alan adını IP'ye çevirmektedir. Çözümleyici (resolver) yapılandırma dosyası, ya da diğer bir deyimle, /etc/resolv.conf dosyası çözümleyici tarafından kullanılacak bilgiyi içermektedir.

  • Eğer DHCP kullanıyorsanız, bu dosyayı görmezden gelebilirsiniz. dhcpcd servisi, öntanımlı olarak /etc/resolv.conf dosyası oluşturur ve önceden böyle bir dosya varsa onu silip tekrar oluşturur. Yani otomatik olarak DNS belirler. Bu durumu değiştirmek için Network sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Eğer statik IP kullanıyorsanız, /etc/resolv.conf dosyasında nameserver IP_NUMARASI biçiminde DNS ekleyebilirsiniz. Birden fazla DNS kullanabilirsiniz. Örnek olarak:

nameserver 4.2.2.1
nameserver 4.2.2.2

Eğer router kullanıyorsanız, router'da tanımlanan DNS'leri kullanmak isteyebilirsiniz. Bu DNS'leri kullanmak istiyorsanız, /etc/resolv.conf dosyanıza nameserver ROUTER_IP_ADRESI satırını eklemeniz yeterlidir. Örnek olarak:

nameserver 192.168.1.1

Eğer DHCP kullanıyorsanız, router'ınızın IP numarasını verebilirsiniz.

/etc/hosts

Bu dosya ile IP numaralarını makine adları ile ilişkilendirebilirsiniz. Her IP numarası için bir satır eklemeniz gerekmektedir. Kullanım şu şekildedir:

<IP-address> <hostname> [alias...]

/etc/rc.conf da belirlediğiniz hostname bilgisini bu dosyaya ekleyebilirsiniz. Eklemeniz zorunlu olabilmektedir. Örnek verecek olursak:

127.0.0.1   localhost.localdomain   localhost archlinuxtr


Kalem.png
ÖNEMLİ:
Bu biçim, özellikle 'localhost' ve bilgisayar adınız, program uyumluluğu açısından çok önemlidir! Bu değerlerin bilinçsiz değiştirilmesi programların düzgün çalışmamasına, yavaş çalışmasına ve ağ performansında düşüşe yol açabilir. Yeni başlayanların en çok karşılaştığı sorunların başında gelmektedir.

Eğer statik IP kullanıyorsanız, <statik-IP> <alan.adi.org> <alanadi> biçiminde bir satır da ekleyebilirsiniz. Mesela:

192.168.1.100 dolus.eventualis.org  dolus
  • İpucu: Kullanım kolaylığı açısından, /etc/hosts dosyasında bazı kısaltmalar kullanabilirsiniz.
64.233.169.103   www.google.com.tr   g
192.168.1.90   media
192.168.1.88   data

Yukarıdaki örnekten yola çıkarak, web tarayıcınızın adres satırına 'g' yazdığınızda, google.com.tr'ye erişebilirsiniz. Ayrıca media ve data sunucularına IP numaralarını yazmaya gerek duymadan erişebilirsiniz.

/etc/hosts.deny and /etc/hosts.allow

Bu dosyaları eğer ssh servisini kullanmak istiyorsanız düzenleyebilirsiniz. Öntanımlı yapılandırma gelen bütün bağlantıları geri çevirmeye yöneliktir. /etc/hosts.allow dosyanızı düzenleyerek gelen bağlantıları kabul edebilirsiniz. SSH için örnek:

  • Herkesin bağlanabilmesi için
sshd: ALL
  • Belirlediğiniz bir IP'nin bağlanabilmesi için
sshd: 192.168.0.1
  • Veya bir IP bloğuna izin vermek için:
sshd: 10.0.0.0/255.255.255.0

ssh servisini kullanmayacaksanız, güvenlik açısından bu dosyayı olduğu gibi bırakmalısınız (boş).

/etc/locale.gen

locale-gen komutu sistemde yerel oluşturmak için /etc/locale.gen dosyasındaki değerleri okur. Bu yereller glibc ve diğer programların kendi dilinizde kullanılmasını sağlar. Yerel oluşturup kullanabilmek UNIX benzeri işletim sistemleri için bir ayrıcalıktır. /etc/locale.gen dosyası öntanımlı olarak bilgi içerir ve yerelleri etkinleştirmez. İhtiyaç duyduğunuz yerel bilgilerini etkinleştirdikten sonra locale-gen bu yerelleri oluşturur. Her glibc güncellemesinde, belirttiğiniz yereller tekrar oluşturulur.

Bir yereli etkinleştirmek için başındaki # işaretini kaldırmanız yeterlidir. Sisteminizde İngilizce ve Türkçe yerelini kullanmak istiyorsanız şu satırların başındaki # işaretini kaldırmanız yeterlidir:

en_US ISO-8859-1
en_US.UTF-8	
tr_TR.UTF-8 
tr_TR.ISO-8859-9 

Bu işlemi gerçekleştirdikten sonra kurulum betiği otomatik olarak locale-gen komutunu çalıştıracaktır ve belirlediğiniz yerelleri oluşturacaktır. Daha sonra yerellere müdahale etmek için yapacağınız tek işlem, /etc/locale.gen dosyasını isteğinize göre düzenleyip root olarak locale-gen komutunu vermek olacaktır.



Kalem.png
ÖNEMLİ:
Eğer yerel belirlemezseniz, "The current locale is invalid..." hatası ile karşılaşırsınız. Bu Arch kullanıcılarının en çok içine düştüğü hataların başında gelmektedir ve forumlarda buna dair bir çok konu açılmaktadır.
Root Şifresi Belirleyin

Son olarak, asla unutmayacağınız bir root şifresi belirleyin. Bu işlemi gerçekleştirdikten sonra ana menüye dönüp açılış yöneticisini kurun. (install bootloader)

Pacman-Yansısı Belirleyin (Mirror)

Burada pacman için yansı belirleyebilirsiniz.

  • archlinux.org 50KB/s ile limitlidir bu yüzden farklı bir yansı kullanmanız tavsiye edilmektedir

Arch sürekli güncellenen bir dağıtım olduğu için sık güncellenen yansıları tercih etmeniz tavsiye edilmektedir. Türkiye'de yansı olarak şu an sadece Linux Kullanıcıları Derneği yansısı (linux.org.tr) bulunmaktadır. Bu yansıdan farklı olarak Avrupa konumlu yansıları seçmeniz hız bakımından yararlı olacaktır. Belirledikten sonra ana menüye dönebilirsiniz.

Sistem Önyükleyicisini Kurun

Birden fazla işletim sisteminin açılışını sağlamak için bir sistem önyükleyicisi gerekmektedir. GNU GRUB ve LILO arasında bir seçim yapmalısınız. Tavsiye edilen önyükleyici GRUB'dır.

GRUB

Kurulumda gelen GRUB yapılandırması (/boot/grub/menu.lst) yeterlidir ancak, doğruluğunu kontrol etmeniz gerekmektedir. Ayrıca konsolda çözünürlüğü değiştirmek için vga=<sayı> şeklinde kernel parametresi belirleyebilirsiniz. Kullanılabilir çözünürlükler menu.lst dosyasında yer almaktadır. Örnek:

title  Arch Linux (Main)
root   (hd0,0) 
kernel /boot/vmlinuz26 root=/dev/disk/by-uuid/0ec1-9339.. ro vga=773
initrd /boot/linux.img


Kalem.png
ÖNEMLİ:
Linux çekirdeği, 'vmlinuz', virtual memory anlamına gelmektedir. z sıkıştırılmış anlamına gelmektedir.

Açıklama:

İlk Satır: title: Menüde görünecek ismi belirlemenizi sağlar. Menüde "Arch Linux (Main)" şeklinde bir seçenek olmasını sağlar.

İkinci satır: root: GRUB'ın kök dosyasının; çekirdek dosyasının ve dolayısıyla (/boot) dizininin yer aldığı bölümü ifade eder. kök dosya sistemi (/) için tanımlamaya gerek yoktur. Önemli olan, /boot dizininin yer aldığı bölümü eklemektir. GRUB'ın numaralandırma sistemi 0 ile başlar. Mesela sda1 için (hd0,0) sda2 için (hd0,1) ... şeklinde.

Örneğimizde, sda1 için örnek bir kullanımı gösterdik.

Üçüncü Satır: kernel: Bu satırın anlamı:

  • Çekirdek dosyasının adı ve yolu GRUB'ın kök dizinine göre.

Örneğimizde, /boot dizini / dizini ile aynı bölümde bulunmaktadır. vmlinuz26 çekirdek dosyasının ismidir. Dolayısıyla, /boot/vmlinuz26 kullandık. Eğer /boot dizini farklı bir disk bölümünde olsaydı, sadece /vmlinuz26 kullanacaktık. (GRUB'ın kök dizinini belirtmek suretiyle)

  • root= parametresi sistem kök dizinimizin bulunduğu bölümü ifade eder (ya da kısaca /sbin/init'in olduğu bölüm), örnekteki gibi UUID kullanabileceğiniz gibi, isteğe bağlı disk bölümü ismini de kullanabilirsiniz. (/dev/sda1,2,3,...). Ancak yukarıda da değindiğimiz gibi UUID kullanmak daha sağlıklı bir çözüm olacaktır. Disk bölümlendirme yaptıktan sonra, /dev/disk/by-uuid/ dizini altında, kök dizininize işaret eden bölümü root= parametresi olarak eklemeniz sizin yararınıza olacaktır.
  • Kısaca, ilk root parametresi GRUB'ın yüklü olduğu bölümü, ikinci root parametresi kök dizinin (/) olduğu bölümü ifade eder..
  • Çekirdek seçenekleri.

Örneğimizdeki ro dosya sistemini başlangıç aşamasında yazma korumalı hale getirmeyi, "vga=773" ise 1024x768 256 renk destekleyen bir framebuffer ortamında çalışmak için kullanılmıştır. Bu seçenekleri ne yaptığınızın bilincinde olarak değiştirebilirsiniz.

Dördüncü Satır: initrd (Initial RAM disk) başlangıç RAM dosya sisteminin adını ifade eder. (GRUB'ın kök dizinine göre). Tekrar belirtmekte fayda var, eğer /boot dizini başka bir bölümde olsa idi, sadece /linux.img kullanacaktır. (GRUB'ın kök dizinini belirtmek suretiyle)

GRUB önyükleyicisini master boot record üzerine yükleyiniz. (örneğimizde sda)

Bu kadar, böylece, bilgisayarınıza Arch Linux temel sistemini kurmuş oldunuz. Kurulum betiğinden çıkın ve sihirli sözcüğü yazın:

reboot

(CD'yi çıkarmayı unutmayın)

Tekrar başlattıktan sonra Arch Linux kurulmuş olacak ve giriş bilgilerine dair ekran sizi karşılayacaktır. (Eğer BIOS'dan açılış sırasını değiştirmişseniz, onu değiştirmek isteyebilirsiniz.)

Tebrikler! Arch Linux'unuza hoşgeldiniz!

Temel Sistem

Kurulum sonrası, Arch Linux, uyarlamaya hazır bir GNU/Linux ortamı sağlamaktadır.

Sisteminize root olarak giriş yapınız.İlk olarak pacman'i yapılandırıp sistemi root olarak güncelleyeceğiz arkasından sisteme yeni bir kullanıcı ekleyeceğiz.


Kalem.png
ÖNEMLİ:
1'den 6'ya kadar sanal konsol kullanabilirsiniz ALT+F1,F2.. ile geçiş yapabilirsiniz.

Ağ yapılandırması (gerekli ise)

  • Bu kısım eğer ağ erişiminiz yoksa ağ yapılandırması yapmanızda rehber olacaktır.

Eğer kurulum sırasında sisteminizi doğru yapılandırmışsanız, ağ erişiminiz otomatik olarak mümkün olacaktır. Ağ bağlantınızın olup olmadığını kontrol etmek için google'a ping atabilirsiniz:

ping -c 3 www.google.com.tr

Eğer bağlantı sağlanmışsa, '#Pacman ile Sistemi Güncelleyin kısmına geçiş yapabilirsiniz.

Ping işlemi sonunda, "unknown host" hatası alırsanız, bu ağ yapılandırmanızın doğru olmadığı veya ağ yapılandırması yapmadığınız anlamına gelmektedir. Bu yüzden şu dosyaları lütfen gözden geçirin:

/etc/rc.conf # Özellike, HOSTNAME= ve NETWORKING satırlarını yazım hataları ve olası yanlış yapılandırmaya karşı tekrar kontrol ediniz.

/etc/hosts # Bu dosyayı tekrar gözden geçirin. (Yazım hataları vs.)

/etc/resolv.conf # Statik IP kullanıyorsanız. Eğer DHCP kullanıyorsanız, bu dosya zaten otomatik oluşturulmakta ve otomatik silinmektedir. Tabii ki bu otomatik oluşturma ve silme işlemine müdahale edebilirsiniz.

Ağ yapılandırma hakkında ileri seviyedeki bilgiye Network sayfasından ulaşabilirsiniz.

Kablolu Bağlantı

Ethernet bağlantınızı kontrol edin

ifconfig -a

Bütün arabirimler listelenecektir. Listede eth0 veya belki eth1'i göreceksiniz.

  • Statik IP

Eğer gerekiyorsa, statik IP'yi belirleyebilirsiniz:

ifconfig eth0 <ip adresi> netmask <ağ maskesi> up 

ve varsayılan ağ geçidini de şu komutla belirleyebilirsiniz:

route add default gw <ağ geçidinin IP adresi>

Ayrıca /etc/resolv.conf dosyasında, DNS sunucunuza dair bilgilerin yer aldığından emin olmalısınız. Eğer yoksa, elle eklemelisiniz. Bu işlemleri yaptıktan sonra, bağlantınızı www.google.com'a ping çekerek deneyebilirsiniz. Eğer bağlantı kurulmuşsa, /etc/rc.conf dosyanızı yaptığınız statik IP ayarlarına göre düzenleyiniz.

  • DHCP

Eğer ağınızda DHCP sunucusu/router'ı varsa:

dhcpcd eth0

Komutunu verin. Bağlantı kurabilmişseniz, /etc/rc.conf dosyanızı dinamik IP için yukarıda anlatıldığı gibi düzenleyin.

Kablosuz Bağlantı

Detaylı anlatım kablosuz ağ yapılandırması sayfasında bulunmaktadır.

Pacman ile Sistemi Güncelleyin

Bu aşamada pacman ile sistemi güncelleyeceğiz.

Pacman Nedir?

Pacman package manager'i ifade eder ve Arch Linux'un paket yöneticisidir. Pacman, C ile yazılmış, hızlı, basit, ve çok yönlü bir paket yöneticisidir. Sistem kurulumu, paket kurma ve kaldırma işlemleri, paket sürümünü alçaltma (önbelleği kullanarak), özel paket yönetimi, otomatik bağımlılık çözmeyi, yerelde ve uzakta paket arama gibi özellikleri ve daha bir çok özelliği bünyesinde barındırır. Arch Linux .tar.gz paket biçimini kullanır, böylelikle pacman'in hızlı olması sağlanır ve bzip'e göre daha hızlı açılım (decompression) sağlanır.

Pacman'ı paketleri karşı sunucudan alıp sistemimize kurmak için kullanacağız.

Pacman Arch Linux'da en önemli araçtır çünkü sisteminizi beğeneceğiniz ve zevkle kullanacağınız sisteme çeviren temel bileşendir.

Pacman'i Yapılandırın

Paket Depoları ve /etc/pacman.conf

Arch Linux'da şu an hazır olarak belirlenen depolar şunlardır: [core]

[core] deposunun temel ilkesi, Arch Linux için gerekli temel paketleri barındırmaktır. Dolayısıyla temel bir GNU/Linux sistemi için gerekli olan herşey core deposundadır. Bu depo geliştiriciler tarafından idare edilmektedir.

  • Kurulum CD'si kurulum betiğiyle birlikte, core deposunu barındırmaktadır.

[extra]

[extra] deposu temel paketler dışında ekstra olan bütün paketleri içerir. X, KDE ve GNOME paketleri burada bulunabilir. Bu depo da core deposu gibi geliştiriciler tarafından idare edilmektedir.

[testing]

[testing] deposu [core] ve [extra] depolarına aday paketleri içerir. Yeni paketler şu durumlarda [testing] deposuna gider:

  • eğer sistem kararlılığını bozabilecek nitelikte ise ve öncelikle test edilmesi gerekiyorsa
  • diğer paketlerin tekrar derlenmelerini gerektiriyorsa. Bu durumda, tekrar derlenmesi gereken paketler de [testing] deposuna konur ve tekrar derlendikten sonra, esas depolara tekrar konurlar. Bu depo da geliştiriciler tarafından idare edilmektedir.

[testing] diğer depolarla çakışmalara neden olabilecek tek depodur. Eğer testing deposu etkinleştirilmişse, pacman.conf dosyasında depo sıralamasında ilk sırada yer almalıdır.



Kalem.png
ÖNEMLİ:
[testing] deposunu etkinleştirirken lütfen dikkatli olun. Sisteminiz [testing] deposu açık iken kararsız hale gelebilir. Deneyimli bir kullanıcı değilseniz testing deposunu kullanmanız tavsiye edilmemektedir.

[community] [community] deposu güvenilir kullanıcılar (Trusted Users (TU)) tarafından idare edilir ve Arch Kullanıcı Deposunun (AUR ) bir parçasıdır. Bu depoda AUR'da yer alan paketlerin ikili (binary) şekilleri bulunmaktadır. AUR üzerinde yeterli oy alıp, güvenilir kullanıcı onayından geçen paketler community deposuna girer. Yukarıda anlatılan depolar gibi, [community] deposu da pacman tarafından erişilebilir durumdadır.

AUR deposu unsupported bölümüne sahiptir ancak pacman doğrudan bu bölüme erişemez. Unsupported bölümünde binlerce paket bulunmaktadır. Bu paketler için PKGBUILD betikleri AUR sayfasında bulunmaktadır.

* AUR Yardımcı Uygulamaları sayfasını ziyaret ederek, AUR üzerindeki paketleri sisteminize kurabilecek yardımcı programlar hakkında bilgi alabilirsiniz.

/etc/pacman.conf pacman çalıştırıldığı zaman /etc/pacman.conf'daki değerleri okur. Bu yapılandırma dosyası bölümlere veya depolara göre bölünmüş olarak karşınıza çıkar. Her bölüm bir depoyu ifade eder. Böylece pacman bu depolarda arama yapar.

nano /etc/pacman.conf

Örnek:

[core]
# Add your preferred servers here, they will be used first
 Include = /etc/pacman.d/mirrorlist
[extra]
# Add your preferred servers here, they will be used first
 Include = /etc/pacman.d/mirrorlist
#[testing]
# Add your preferred servers here, they will be used first
# Include = /etc/pacman.d/mirrorlist
[community]
# Add your preferred servers here, they will be used first
 Include = /etc/pacman.d/mirrorlist
  • İhtiyacınız olan depoları 'Include =' ve '[depoadı]' satırlarının başındaki # işaretini kaldırarak açabilirsiniz. Her ikisinin başındaki # işaretini kaldırmanız gerekmektedir. Aksi takdirde pacman hata verecektir.

/etc/pacman.d/mirrorlist

Mirrorlist dosyası Arch Linux yansılarını barındırır. Daha hızlı yansılar pacman performansını ve Arch Linux deneyiminizi hızlandırmanızı sağlayacaktır.

/etc/pacman.d/mirrorlist dosyasını düzenleyin:

nano /etc/pacman.d/mirrorlist

İstemediğiniz yansıları listeden silebilirsiniz. Türkiye için Türkiye'deki yansılar ve çeşitli Avrupa yansılarını etkinleştirmeniz yeterli olacaktır. Diğer satırları silebilirsiniz. (nano kullanıyorsanız, CTRL-K ile istemediğiniz satır(lar)ı kaldırabilirsiniz. Vi(m) kullanıyorsanız dd ile kaldırabilirsiniz.)

Kullanım sırasına göre en hızlı yansıyı ilk sıraya koymanız faydalı olacaktır. Nano kullanarak CTRL-K ve CTRL-U ile kes ve yapıştır fonksiyonlarını kullanabilirsiniz. Vi(m) için dd ve P aynı işi yapmaktadır.

Yansıları düzenledikten sonra şu komutu uygulamanız gerekmektedir:

pacman -Syy

Böylece yerel pacman veritabanı yeni depo ile senkronize olacaktır. Olası sorunlara karşı yansıları her değiştirdiğinizde mutlaka yukarıdaki komutu uygulamalısınız.

Paketleri yoksaymak

"pacman -Syu" komutunu verdiğinizde, bütün sisteminiz güncellenmektedir. Bazı paketleri güncellemek istemeyebilirsiniz. Bu durumda uygulayabileceğiniz 2 yöntem bulunmaktadır. Birincisi pacman -Syu --ignore GÜNCELLEMEK_İSTEMEDİĞİNİZ_PAKET_ADI (boşluk bırakarak birden fazla paket ismi girebilirsiniz). İkinci yöntem ise, /etc/pacman.conf dosyasını açıp, IgnorePkg satırını düzenlemektir:

IgnorePkg = GÜNCELLEMEK_İSTEMEDİĞİNİZ_PAKET_ADI (burada da birden fazla paket adını boşluk koymak suretiyle yazabilirsiniz)
Yapılandırma Dosyalarını Yok Saymak

Bazı durumlarda, pacman -Syu sırasında üzerine yazmaya karşı yapılandırma ve sistem dosyalarını korumak isteyebilirsiniz. Bu duruma karşı /etc/pacman.conf dosyasında, NoUpgrade = parametresini kullanabilirsiniz. Örnek:

NoUpgrade = etc/lilo.conf boot/grub/menu.lst

Sistem Güncelleme

Sisteminizi güncel tutmak veya yükseltmek için şu komutu girmelisiniz:

pacman -Syu

Böylece pacman depolarda bulunan en güncel paketleri kuracaktır ve yükseltme işlemini uygulayacaktır. (Öncelikle pacman'i güncellemek isteyip istemediğinize dair bir soru ile karşılaşabilirsiniz. Bu soruyla karşılaştığınız zaman evet yanıtını verdikten sonra, tekrar pacman -Syu komutunu vermelisiniz.)

  • Çekirdek güncellemesi olmuş ise, sisteminizi tekrar başlatmanız tavsiye edilir.



Kalem.png
ÖNEMLİ:
Genellikle, güncellemelerde kullanıcının yapması gereken işlemlere dair çıktılar yer alır, bu yüzden güncelleme yaparken güncelleme çıktılarını okuyup takip etmeniz faydalı olacaktır.

Eğer yazıları okuyamazsanız, /var/log/pacman.log dosyasını açıp o dosyadaki pacman kayıtlarını takip edebilirsiniz.

Arch Linux'un Rolling Release olmasının Faydaları

Arch Linux'u bir defa kurduktan sonra, yeni bir sürümü çıktığında tekrar kurmanıza gerek yoktur. Sadece pacman -Syu komutunu vermeniz, en güncel sürüme ulaşmanızı sağlayacaktır. Eğer bir çekirdek güncellemesi olmuş ise mutlaka sisteminizi tekrar başlatınız.

Pacman hakkında daha fazla bilgi

Pacman Arch Linux'da kullanıcının en iyi dostudur. Pacman'in kullanımını öğrenmek tavsiye edilmektedir. Öğrenmek için:

man pacman

komutunu vererek pacman'i kullanmayı öğrenebilirsiniz. Ayrıca wikideki pacman sayfasını da ziyaret edebilirsiniz.


Kullanıcı Ekleme ve Kullanıcı Grupları Belirleme

Gündelik işlemlerinizi root hesabı ile yapmanız tavsiye edilmez. Çünkü tehlikelidir. Root hesabı sistem yönetimine dair işlemler için kullanılmalıdır. Normal işlemler ve gündelik işlemler için normal bir kullanıcı eklemek daha iyi bir yöntem olacaktır. Normal bir kullanıcı eklemek için şu komutu verin:

adduser

veya

useradd -m -G users,audio,lp,optical,storage,video,wheel,power -s /bin/bash KULLANICI_ADI
passwd KULLANICI_ADI

adduser komutunu kullanıyorsanız, kullanıcı eklerken dikkat etmeniz gereken husus, kullanıcı gruplarıdır. Masaüstüne dair herşeyi kullanabilen bir kullanıcı hesabı, audio, optical, storage, video ve wheel gruplarında yer almalıdır. Bu grupları virgül ile ayırmanız gerekmektedir. Boşluk kullanmamalısınız.

Kolayca kullanıcı eklemek için, 2. komut olan useradd komutunu kullanabilirsiniz.

Sistemdeki grupları /etc/group dosyasından öğrenebilirsiniz.

Önemli gruplar ve açıklamaları şu şekildedir:

  • audio - ses kartı ve seslere ilişkin programlar için
  • floppy - disket sürücülere erişim için
  • lp - yazıcı fonksiyonlarına erişim için
  • optical - optik sürücülere erişim için
  • storage - depolama aygıtlarına erişim için (disk, flash disk vs.)
  • video - video işlemleri 3D hızlandırma işlemleri için
  • wheel - sudo kullanmak için

Gruplar hakkında daha fazla bilgi almak için Kullanıcı Grupları sayfasını incelemeniz tavsiye edilmektedir.

Ayrıca usermod ve gpasswd man sayfalarına bakmanız faydalı olacaktır.

Sudo kurulumu ve yapılandırması

Bu konuda sudo sayfasından yardım alabilirsiniz.

İkinci Aşama: X Ortamının Yüklenmesi ve ALSA ayarları

alsamixer ile ses kartınızı yapılandırın

Advanced Linux Sound Architecture (ALSA) yani, gelişmiş linux ses mimarisi, GNU/Linux ortamında ses fonksiyonlarının çalışmasını sağlar. Linux çekirdeği ile birlikte gelen ses modülleri ile donanımınızın ses modülü otomatik olarak yüklenir ve sesleri çalıştırabilecek durumda olması sağlanır. Ayrıca, kernel ile birlikte gelen ses kütüphanelerinin yanı sıra, geliştiriciler için ses kütüphaneleri depolarda bulunabilir.


Kalem.png
ÖNEMLİ:
udev ses kartınızı otomatik olarak tanır ve ses kartınıza uygun modülü açılış sırasında yükler. Ses kartı hazır haldedir ancak öntanımlı olarak ses kısık olduğu için sesi açmanız gerekecektir.

alsa-utils paketi alsamixer komutunu barındırır. alsamixer ile konsoldan ses ayarı yapabilirsiniz.

alsa-utils paketini kurmak için:

 pacman -S alsa-utils

Normal kullanıcınızı yukarıda belirttiğimiz gruplardan audio grubuna eklemiş olmanız gerekmektedir. Eklememiş iseniz, eklemek için:

gpasswd -a KULLANICI_ADINIZ audio

gpasswd komutunu root olarak vermeniz gerekmektedir bu komutu verdikten sonra sisteme normal kullanıcı girişi yapmalısınız.

normal kullanıcı olarak şu komutu verin:

$ alsamixer

Master ve PCM'i klavyenizdeki yön tuşları ile istediğiniz seviyeye getirin. Ayrıca o ses kanallarının üzerine geldiğinizde M harfine basmanız gerekmektedir. Çünkü yukarıda değindiğimiz gibi, ses kanalları ilk kurulumda kapalı olarak gelir. Alsamixer'dan çıkmak için Esc tuşuna basınız.

Ses testi

alsamixer ile ayar yaptıktan sonra sesi kontrol etmek için şu komutu uygulayın:

aplay /usr/share/sounds/alsa/Front_Center.wav

"Front, center" sesini duyduğunuzda işlem gerçekleşmiş demektir.

Önemli: Eğer hala ses alamıyorsanız, alsamixer'ı çalıştırıp tekrar gözden geçirmeniz tavsiye edilmektedir. Ayrıca bazı donanımlarda Speaker kanalının açık olması ses alamamanıza neden olabilmektedir. Speaker'i kapatıp (M'ye basıp) tekrar deneyin. Ayrıca diğer kanallarda sesin kısık olup olmadığını tekrar kontrol edin.

Bu işlemleri uyguladıktan sonra, root olarak şu komutu verin:

alsactl store

Böylece ayarladığınız ses düzeyi kalıcı hale getirilmiş olacaktır. (/etc/asound.state)

Öte yandan, alsa servisini /etc/rc.conf'da bulunan DAEMONS satırına eklemeniz faydalı olacaktır.

nano /etc/rc.conf
DAEMONS=(syslog-ng network crond alsa)

Önemli: alsa servisi /etc/asound.state'deki değerleri otomatik olarak işleyen bir uygulamadır. Tek işlevi bu olduğundan kernel ile gelen kütüphaneler ile ilgisi bulunmamaktadır.

ALSA hakkında daha fazla bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

X ortamının kurulması ve yapılandırılması

X Window System (genellikle X11 veya kısaca X) ağ ve görüntü protokolü sağlayan ve grafik arabirimde çalışmanızı destekleyen bir sistemdir. X grafik arabirimleri için temel iskeleti sunar. Pencere çizimleri, hareketleri, klavye ve fare hareketlerinin sağlanmasını X sağlar. X grafik arabirim araçları sunmaz, grafik araçların onu kullanmasını bekler.




Kalem.png
ÖNEMLİ:
Eğer açık kaynaklı video sürücülerini kullanmak istiyorsanız, 3d hızlandırmaya ihtiyaç duyuyorsanız, Xorg'u kurmadan önce libgl paketini kurmanız tavsiye edilir:
pacman -S libgl

(Kapalı kodlu sürücüler kendi libgl kütüphanelerini kullandığı için, kapalı kodlu sürücü kullanacaksanız libgl kurmanıza gerek yoktur.)


Grafik arabirim için öncelikle Xorg'un temel sistemini kurarak başlayabilirsiniz:

pacman -S xorg

Yeni Xorg 7.4 ile birlikte girdi aygıtları HAL servisi üzerinden otomatik yapılandırıldığı için, xorg paketiyle birlikte evdev sürücüsünün kurulması da tavsiye edilmektedir.


Kalem.png
ÖNEMLİ:
Girdi aygıtlarının otomatik tanıtılması konusunda bilgi almak için bu sayfayı inceleyebilirsiniz.
pacman -S xf86-input-evdev

3d araçları için (glxgears, glxinfo vs.) mesa paketini kurmanıza ihtiyaç vardır:

pacman -S mesa

Bu temel araçları kurduktan sonra, görüntü alabilmek için, ekran kartı sürücüsüne ihtiyaç vardır. Açık kaynaklı ekran kartı sürücüleri için paket isimleri xf86-video-SÜRÜCÜİSMİ şeklindedir. X.org için en kolay yapılandırma, önce ekran kartı sürücüsü kurup, ardından Xorg -configure (root olarak) komutu ile otomatik yapılandırma yapmak suretiyle gerçekleşmektedir.

Ekran kartınızın ne olduğunu bilmiyorsanız. lspci komutu ile ekran kartınızın yonga setini öğrenebilirsiniz:

lspci | grep VGA

Bütün açık kaynaklı sürücü paketlerini görmek istiyorsanız şu komutu verebilirsiniz:

pacman -Ss xf86-video | less

Aldığınız liste şöyle olacaktır. Listeden uygun olan sürücüyü seçip pacman -S paket biçiminde kurabilirsiniz.

  • xf86-video-apm Alliance ProMotion video driver
  • xf86-video-ark ark video driver
  • xf86-video-ati ati video driver
  • xf86-video-chips Chips and Technologies video driver
  • xf86-video-cirrus Cirrus Logic video driver
  • xf86-video-dummy dummy video driver
  • xf86-video-fbdev framebuffer video driver
  • xf86-video-glint GLINT/Permedia video driver
  • xf86-video-i128 Number 0 i128 video driver
  • xf86-video-i740 Intel i740 video driver
  • xf86-video-i810 Intel i810/i830/i9xx video drivers (deprecated - use -intel)
  • xf86-video-intel Newer Version of Intel i810/i830/i9xx video drivers
  • xf86-video-imstt Integrated Micro Solutions Twin Turbo vidoe driver
  • xf86-video-mga mga video driver (Matrox Graphics Adapter)
  • xf86-video-neomagic neomagic video driver
  • xf86-video-nv nvidia nv video driver
  • xf86-video-rendition Rendition video driver
  • xf86-video-s3 S3 video driver
  • xf86-video-s3virge S3 Virge video driver
  • xf86-video-savage savage video driver
  • xf86-video-siliconmotion siliconmotion video driver
  • xf86-video-sis SiS video driver
  • xf86-video-sisusb SiS USB video driver
  • xf86-video-tdfx tdfx video driver
  • xf86-video-trident Trident video driver
  • xf86-video-tseng tseng video driver
  • xf86-video-unichrome Unichrome video drivers
  • xf86-video-v4l v4l video driver
  • xf86-video-vesa vesa video driver
  • xf86-video-vga VGA 16 color video driver
  • xf86-video-via via video driver
  • xf86-video-vmware vmware video driver
  • xf86-video-voodoo voodoo video driver
  • Önemli: vesa sürücüsü bütün ekran kartları için genel niteliktedir. Eğer uygun bir sürücü bulamazsanız, geçici olarak vesa sürücüsünü kullanabilirsiniz.
  • Eğer ATI veya NVIDIA ekran kartınız varsa ve kapalı kodlu sürücüleri (oyunlar için tavsiye edilir) kurmak için #NVIDIA ve ATI Sürücüleri kısmına bakınız.

Uygun sürücüyü seçtikten sonra sürücü paketini kurmak için:

pacman -S xf86-video-intel 

(intel ekran kartınız varsa bu paketi kurabilirsiniz.)


Tango-dialog-warning.png
Uyarı:
Xorg yapılandırmasına başlamadan önce Xorg Girdi Aygıtlarının Otomatik Tanıtılması sayfasını mutlaka okumalısınız. Aksi takdirde klavye ve fare sorunları yaşayabilirsiniz.

/etc/X11/xorg.conf oluşturun

/etc/X11/xorg.conf nedir?

Bu dosya X sistemi için temel yapılandırma dosyasıdır. Bölümler ve altbölümlerden oluşan bir yapıya sahiptir. Önemli bölümleri Files, InputDevice, Module, Monitor, Modes, Screen, Device ve ServerLayout bölümleridir. Bu bölümlerin sırası önem arz etmez.Önemli olan doğru yapılandırılmasıdır.


Öntanımlı olarak Xorg yapılandırma dosyanız olmaz, sizden oluşturmanız beklenir. Yeni Xorg sürümleri otomatik tanıma özelliğine sahiptir ve otomatik tanıma eğer çalışıyorsa, aiglx , compositing gibi özellikler de otomatik olarak ayarlanır.

Buna karşılık çoğu insan xorg.conf oluşturmak istemektedir

İleri düzeyde kullanıcılar kendi xorg.conf'larını kendileri yazabilir. Ayrıca, Xorg -configure komutu ile temel bir xorg.conf dosyası da oluşturulabilir, bunun için root olarak şu komutu verin:

Xorg -configure

Böylece root kullanıcısının ev dizininde, (/root) xorg.conf.new isimli bir dosya oluşur.

Test etmek için:

X -config /root/xorg.conf.new

Grafik arabirime girebiliyorsanız, yapılandırmanız çalışıyor demektir. Fare ve touchpad ile imleci hareket ettirebiliyorsanız, sorun yok demektir. Bu ekrandan çıkmak için CTRL-Alt-Backspace tuşlarına basınız.

Not : Xorg 1.6 ile birlikte CTRL-Alt-Backspace Xorg dosyasında varsayılan olarak kapalı gelmektedir. Alt-F1 tuş kombinasyonu ile terminale dönebilirsiniz. Daha sonra da CTRL-C ile X i durdurabilir işinize kaldığınız yerden devam edebilirsiniz.

Hatalara karşı xorg.conf dosyanızı düzenlemeniz faydalı olacaktır:

nano /root/xorg.conf.new

Xorg -configure betiğinin sürücünüzü otomatik tanıdığından emin olun:

Section "Device"

       ...

       Driver  "intel"

       ...

EndSection

İstediğiniz sürücü burada yazıyorsa, otomatik tanınmış demektir.

Monitörünüzün yatay ve dikey tazeleme oranlarının doğru olduğundan emin olunuz:

Section "Monitor"
       Identifier   "Monitor0"
       VendorName   "Monitor Vendor"
       ModelName    "Monitor Model"
       HorizSync     30.0 - 130.0 # LCD için güvenilir ayardır
       VertRefresh   50.0 - 100.0 # LCD ve CRT için güvenilir ayardır.
EndSection

(Bu değerleri nasıl değiştireceğinizi bilmiyorsanız, monitörünüzün kullanım kılavuzunu incelemelisiniz.)

"Screen" bölümünde renk derinliğini kontrol etmeniz faydalı olacaktır:

Section "Screen"
       Identifier "Screen0"
       Device     "Card0"
       Monitor    "Monitor0"
       DefaultDepth 24

(Genellikle 24 değeri gerçek renk için kullanılır ve güvenlidir.)

"Display" alt bölümünde, çalışmak istediğiniz farklı çözünürlükleri belirleyebilirsiniz, mesela:

 SubSection "Display"
               Viewport   0 0
               Depth     24
               Modes "1024x768" "800x600" "640x480"

Çeşitli görsel efektlerin kullanımı için composite eklentisine ihtiyaç vardır. Bunun için xorg.conf dosyanıza şu satırları eğer yoksa ekleyebilirsiniz:

Section "Extensions"
 	Option "Composite" "Enable"
EndSection

Yapılandırmanızı tekrar test etmek için:

X -config /root/xorg.conf.new

X arabiriminin tekrar açıldığından emin olduktan sonra, oluşturmuş olduğunuz yapılandırma dosyasını /etc/X11/ klasörüne taşıyabilirsiniz.

mv /root/xorg.conf.new /etc/X11/xorg.conf

Xorg hakkında daha detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

Alternatif xorg.conf oluşturma yöntemleri

Eğer Xorg -configure kullanılabilir bir xorg.conf dosyası oluşturmaz ise, hwd aracının yardımıyla oluşturabilirsiniz. Kurmak için:

pacman -S hwd

xorg.conf oluşturmak için:

hwd -xa


Tango-dialog-warning.png
Uyarı:
hwd aracı xorg.conf oluştururken, artık kullanılmayan bir modülü xorg.conf dosyasına yazdığı için X açılmamaktadır. Eğer hwd -xa ile xorg.conf oluşturup açılmama sorunu yaşarsanız, xorg.conf dosyasındaki RgbPath satırını silmelisiniz.

Ayrıca xorgcfg aracı ile de xorg.conf oluşturabilirsiniz bunun için şu komutu vermelisiniz:

xorgcfg 

Son olarak, xorgconfig'i deneyebilirsiniz, bu betik donanımınız hakkında size sorular yöneltecek ve yaptığınız ayarlar doğrultusunda bir xorg.conf oluşturacaktır:

xorgconfig

Continue with Temel X testi

NVIDIA ve ATI Sürücüleri

Sahip olduğunuz ekran kartına göre NVIDIA veya ATI şirketlerinin kapalı kodlu yayınladığı sürücülerini kullanabilirsiniz.

NVIDIA Ekran Kartları

NVIDIA ekran kartı sürücüleri yüksek kalitelidir ve 3D açısından iyi performans sunmaktadır. Açık kaynaklı nv sürücüsü ise şu an için sadece 2D desteği verebilmektedir. Ekran kartınızı ayarlamadan önce, hangi sürücüyü kullanmanız gerektiğini bilmelisiniz. Arch şu an 3 farklı sürücü paketine sahiptir:

1. nvidia-71xx TNT and TNT2 gibi çok eski kartlar için

2. nvidia-96xx GF4'e kadar olan kartlar için

3. nvidia-173xx FX serisi kartlar için

4. nvidia FX serisinden sonra çıkan ve en güncel kartlar için NVIDIA'nın web sitesini ziyaret ederek hangi sürücünün sizin ekran kartınız için uyumlu olduğunu öğrenebilirsiniz.

Kartınız için uyumlu sürücüyü çekerek başlayabilirsiniz, mesela:

pacman -S nvidia

NVIDIA paketi /etc/X11/xorg.conf dosyasını NVIDIA sürücüleri ile çalışabilir hale getirmeye yarayan bir araca sahiptir:

nvidia-xconfig

Ayrıca görsel efektler ve renk gibi ayarları da nvidia-xconfig ile yapabilirsiniz. Örnek olarak, nvidia paketini kurmuşsanız:

nvidia-xconfig --composite 

nvidia-173xx kurmuşsanız:

nvidia-xconfig --composite --add-argb-glx-visuals

Daha fazla bilgi için man nvidia-xconfig yazarak, nvidia-xconfig kılavuzunu okuyabilirsiniz.

NVIDIA için bazı hızlandırma seçenekleri de kullanabilirsiniz (dikkat: bu seçeneklerin hepsinin sizin için çalışacağı garanti edilmemektedir):

       Option          "RenderAccel" "true"
       Option          "NoLogo" "true"
       Option          "AGPFastWrite" "true"
       Option          "EnablePageFlip" "true"

DRI'ye ilişkin her şeyin kapalı olduğundan emin olunuz:

#    Load        "dri"

nvidia-xconfig sonrası değiştirdiğiniz xorg.conf dosyasını mutlaka tekrar gözden geçirmeniz tavsiye edilmektedir. Sürücü kurulumu sonrası çekirdek bağımlılıklarını düzenlemek için (eğer yeniden başlatırsanız bu komutu vermenize gerek yoktur) aşağıdaki komutu uygulayınız:

depmod -a

NVIDIA hakkında daha detaylı bilgi NVIDIA sayfasında bulunmaktadır.

Temel X testi ile devam edebilirsiniz.

ATI Ekran Kartları

ATI ekran kartı sahipleri açık kaynak sürücüler ile birlikte ATI'nin sunduğu catalyst sürücüleri arasında seçim yapabilir.


Tango-dialog-warning.png
Uyarı:
Mart 2009 itibariyle, ATI'nin hatalı sürüm planları nedeniyle catalyst paketi Arch Linux depolarından çıkarılarak AUR üzerine taşınmıştır. AUR üzerinden inşa paketlerini alıp kendi paketinizi oluşturmanız gerekebilir.

Catalyst kurduktan sonra aticonfig komutu ile xorg.conf dosyanızı otomatik düzenleyebilirsiniz.

Açık kaynaklı sürücüler için:

pacman -S xf86-video-ati

veya

pacman -S xf86-video-radeonhd

Şu an için yüksek performans sunamayan açık kaynak sürücüler bazı özellikleri de desteklememektedir. TV-Out, dual-link DVI desteği desteklenmeyen özellikler arasında yer alırken, AIGLX ve dual-head (çift monitör) konusunda iyi bir desteğe sahiptir.


Kalem.png
ÖNEMLİ:
Açık kaynak kodlu sürücüler r500 ve daha altı kartlar için tam destek vermektedirler. r600 ve r700 kartlar için de aynı husus geçerlidir.

ATI ekran kartları hakkında daha ayrıntılı bilgiye ATI sayfasından ulaşabilirsiniz.

Temel X testi

Bu noktada, xorg kurulmuş, ve yapılandırılmış bir xorg.conf dosyasına sahip olmuş olmanız beklenir. Test etmek için bir .xinitrc dosyası oluşturup çalıştırmak istediğiniz masaüstü ortamını bu dosya ile etkinleştirebilirsiniz.

~/.xinitrc

Bu dosya, startx veya xinit komutu verildiğinde xorg'un otomatik olarak bu dosyadaki verilen değerler doğrultusunda çalışmasını ve işlev göstermesini sağlar.


Kalem.png
ÖNEMLİ:
.xinitrc dosyası nokta ile başlar, bunun anlamı gizli dosyadır. UNIX dosya sistemlerinde, ismi nokta ile başlayan dosyalar ve klasörler 'ls' komutu çıktısında gösterilmez. İsimdeki rc'nin anlamı ise Run Control yani çalıştırmaya dair kontrolü ifade eder.

startx veya xinit komutunu ilk verdiğinizde, öncelikle ev dizininde .xinitrc dosyası aranır, eğer yok ise, /etc/X11/xinit/xinitrc dosyası kullanılır. Öntanımlı xinitrc dosyası TWM pencere yöneticisini çalıştırmak için ayarlanmıştır.

Normal kullanıcınıza geçiş yapmak için:

su kullanıcıadınız
  • /etc/skel/ klasörü, yeni oluşturulan kullanıcıların ev dizinlerine konulacak dosyaları barındırır. Eğer ev dizininizde .xinitrc yok ise, /etc/skel/.xinitrc dosyasını ev dizininize kopyalamalısınız.
cp /etc/skel/.xinitrc ~/

Dosyayı düzenleyin:

nano ~/.xinitrc

ve şu satırı ekleyin:

exec xterm

Böylelikle, temel bir X arabirimi açtığınız zaman, xterm otomatik çalıştırılacaktır. Dosya şu şekilde görünecektir:

#!/bin/sh
#
# ~/.xinitrc
#
# Executed by startx (run your window manager from here)
#
exec xterm
# exec wmaker
# exec startkde
# exec icewm
# exec blackbox
# exec fluxbox

Dikkat: exec satırı önündeki # işaretini kaldırmalısınız. Eğer başka bir pencere yöneticisi kurmuşsanız, (mesela listedekilerden birini) onun önündeki # işaretini kaldırdıktan sonra, startx komutunu verdiğinizde o pencere yöneticisi çalışacaktır.

Herşeyi düzenledikten sonra:

startx

veya

xinit

komutlarını verdikten sonra, X arabirimi, açık bir xterm programı ile sizi karşılıyor olacaktır. Çıkmak için Ctrl-Alt-Backspace yapabileceğiniz gibi, xterm'e exit yazarak da X arabirimini kapatabilirsiniz. Hatalara, uyarılara karşı /var/log/Xorg.0.log dosyasını inceleyebilirsiniz.

Not : Xorg 1.6 ile birlikte CTRL-Alt-Backspace Xorg dosyasında varsayılan olarak kapalı gelmektedir. Alt-F1 tuş kombinasyonu ile terminale dönebilirsiniz. Daha sonra da CTRL-C ile X i durdurabilir işinize kaldığınız yerden devam edebilirsiniz.

Buraya kadar anlatılanlar, temel bir X sistemine yöneliktir. Bundan sonra isteğe bağlı olarak masaüstü ortamınızı veya pencere yöneticinizi kurabilir, .xinitrc düzenleyerek kullanmaya başlayabilirsiniz.

Xorg yapılandırmasına dair ileri derecede detaylar Xorg sayfasında bulunabilir.

Üçüncü Aşama: Masaüstü Ortamının Yüklenmesi ve Yapılandırılması

X Her ne kadar temel yapı sunmuş olsa da, fonksiyonel ve dinamik olması açısından bir masaüstü ortamı veya pencere yöneticisi günlük işleri yapmak için gerekli olacaktır. Masaüstü ortamı seçmek subjektif ve kişisel bir seçimdir. Kendinize en uygun masaüstü ortamını seçmelisiniz.

  • Eğer Windows veya Mac OSX benzeri bir özelliklere sahip bir masaüstü kullanmak istiyorsanız, KDE doğru bir seçim olacaktır.
  • Eğer daha ufak ve sistem öz kaynaklarını daha az tüketen bir masaüstü istiyorsanız GNOME kullanmak isteyebilirsiniz.
  • Xfce GNOME benzeri ancak GNOME'dan daha az kaynak tüketen bir alternatif olarak karşınıza çıkabilir. Ancak görsellik bakımından GNOME kadar başarılı olduğu söylenemez.
  • LXDE Xfce'den daha az kaynak tüketen bir masaüstü ortamı olarak, en hafif masaüstü şeklinde karşımıza çıkmaktadır. Eski bir bilgisayarınız varsa kullanmak isteyebilirsiniz.

Her zaman masaüstü ortamı kullanmak zorunda değilsiniz. Bunun yerine kendi bileşenlerinizden oluşturabileceğiniz, bir masaüstüne sahip olabilirsiniz. Pencere yöneticileri, masaüstü ortamlarından daha az kaynak tükettiği için, tercih edebilirsiniz.

  • Az kaynak tüketen pencere yöneticilerinden bazıları: Openbox, Fluxbox, fvwm2, Windowmaker, Pekwm, and TWM.
  • Eğer bambaşka bir şey düşünüyorsanız Awesome, ion, wmii, dwm, or xmonad alternatiflerini kullanabilirsiniz.

Font Kurulumu

Bu noktada, göze güzel görünen, true type fontları, masaüstü ortamı veya pencere yöneticisi kurmadan önce sisteme kurmak isteyebilirsiniz. Dejavu ve bitstream-vera fontları genel amaçlı kullanım için güzel fontlar sunmaktadırlar. Ayrıca web sitelerinde kullanılmakta olan Microsoft font setlerini de kurmak isteyebilirsiniz.

Kurmak için şu komutu vermeniz yeterlidir:

pacman -S ttf-ms-fonts ttf-dejavu ttf-bitstream-vera

~/.xinitrc (tekrar)

Normal kullanıcı olarak ev dizininizdeki .xinitrc dosyanızı açıp kullanmak istediğiniz masaüstü ortamı veya pencere yöneticisine düzenleyebilirsiniz.

nano ~/.xinitrc

İstediğiniz masaüstü ortamı veya pencere yöneticisi için listede varsa başındaki # işaretini kaldırmalısınız, eğer yoksa "exec ...." şeklinde kendiniz ekleyebilirsiniz.  Mesela XFCE4 için:

 exec startxfce4 

KDE için:

 exec startkde

GNOME için:

 exec gnome-session

startkde ve startxfce KDE veya Xfce4 masaüstü ortamlarını çalıştırmak için kullanılan betiklerdir. Aynı anda ikisini birden kullanmamanız gerekmektedir.

Masaüstü ortamı veya pencere yöneticisi kurarak devam edeceğiz.

GNOME

GNOME nedir?

GNOME'un açılımı GNU Network Object Model Environment'dır. GNOME projesi 2 esas kullanım özelliği sağlar. Bunlar normal kullanıcılar için masaüstü ortamı ve geliştiriciler için geliştirme araçları.

Kurulum

Temel GNOME paketlerini şu komut ile kurabilirsiniz:

pacman -S gnome

Ekstra paketleri ise şu komut ile kurabilirsiniz:

pacman -S gnome-extra

Ekstra paketleri kurmak sisteminize herhangi bir zarar vermemektedir.

GNOME için faydalı Servisler (DAEMONS)

hal ve fam paketleri, dbus aracılığı ile kullanım kolaylığı sağlar. hal ile optik sürücüler, USB diskler vb. sürücüler otomatik olarak kullanılabilir hale gelirken, fam ile sisteme yeni eklenen dosyalar kontrol edilir ve böylece yeni bir paket kurduğunuzda, otomatik olarak erişim sağlayabilirsiniz.


Kalem.png
ÖNEMLİ:
GNOME 2.26 ile inotify kullandığından fam ya da gamin paketlerine ihtiyaç bulunmamaktadır.

Ayrıca, gdm ile sisteme grafik arayüzü ile giriş yapabilirsiniz. GNOME için, gdm' servisi en doğru seçimdir.

  • Eğer isterseniz, fam yerine gamin uygulamasını da kullanabilirsiniz. Gamin fam servisinin yaptığı işlemleri servis olarak çalıştırmanıza gerek kalmadan yapabilmektedir. Fam kullanmakta da sakınca yoktur. Ancak gamin fam'den daha aktif bir geliştirme sürecine sahiptir.

gdm kurmak için root olarak:

pacman -S gdm

hal servisini çalıştırmak zorundasınız. Başlatmak için:

/etc/rc.d/hal start

Eğer gamin kurmak istiyorsanız:

pacman -S gamin

komutunu vermeniz yeterlidir.

Bu servisleri /etc/rc.conf dosyanızı düzenleyerek başlangıçta otomatik çalıştırmanız tavsiye edilir.:

nano /etc/rc.conf
DAEMONS=(syslog-ng network crond alsa dbus hal gdm)

(Eğer sisteme gdm ile giriş yapmayıp, konsoldan startx ile masaüstü ortamını başlatmak istiyorsanız, gdm'yi eklemeyebilirsiniz.) hal servisini dbus servisinden sonra çalıştırmalısınız.

Normal kullanıcı olarak şu komutu verin:

startx

Eğer .xinitrc dosyanızı yapılandırmamışsanız, xinit ile çalıştırabilirsiniz:

xinit /usr/bin/gnome-session

Terminal ve editör kullanmak isteyebilirsiniz. gnome-terminal (gnome-extra paket grubunda yer almaktadır) ve geany kullanabilirsiniz(isteğe bağlı):

pacman -S geany gnome-terminal

GNOME hakkında detaylı bilgiye GNOME sayfasından ulaşabilirsiniz.

Tebrikler! GNOME masaüstünüz kullanımınıza hazır! Bu aşamadan sonra #Düzenleme/Bitirme kısmına geçebilirsiniz.

Görsel Efektler

GNOME tema ve simge setleri göze pek hoş gelmeyebilir. GTK teması olarak olarak murrine deneyebilirsiniz. Kurmak için:

pacman -S gtk-engine-murrine

kullanmak için Sistem->Seçenekler->Tema(Görünüm) kısmından seçebilirsiniz. Simge setleri, temalar ve arkaplan resimleri için GNOME Look sayfasını ziyaret edebilirsiniz..

KDE

KDE nedir?

K Desktop Environment anlamına gelen KDE, GNU/Linux ve Unix ortamlarında başarılı bir masaüstü ortamıdır. Özelleştirme konusundaki hassasiyeti, kullanım kolaylığı ve görsellik bakımından başarılı bir masaüstü ortamıdır.

Kurulum

Arch Linux üzerinde KDE 2 ayrı şekilde sunulmaktadır: kde ve KDEmod. Bu iki seçenekten birini kurup #KDE için faydalı servisler (DAEMONS) kısmına geçebilirsiniz.

1.) kde paketi orjinal KDE'yi (4.x) içerir ve yaklaşık 200MB civarındadır. Kurmak için:

pacman -S kde

2.) KDEmod alternatifi ise Arch Linux topluluğu tarafından idare edilen, yüksek performansa sahip ve modüler bir KDE sunmayı amaçlamaktadır. KDEmod'a http://kdemod.ath.cx/ adresinden ulaşabilirsiniz. KDEmod hızlı ve görsel olarak güzel tema ve ikon setleri içeren bir KDE projesidir. (4.x)

KDEmod kurmak için gerekli yönergelere [[KDEmod sayfasından ulaşabilirsiniz.

KDE için faydalı servisler (DAEMONS)

hal ve fam servislerinin gerekliği kalmadığı için kurmanıza gerek yoktur



KDE için hal, fam ve kdm paketlerine ihtiyaç duyabilirsiniz. kdm eğer sisteme görsel arabirimden giriş yapmak istiyorsanız gereklidir.


Kalem.png
ÖNEMLİ:
KDE inotify kullandığından fam ya da gamin paketlerine ihtiyaç bulunmamaktadır.

hal ve fam paketleri, dbus aracılığı ile kullanım kolaylığı sağlar. hal ile optik sürücüler, USB diskler vb. sürücüler otomatik olarak kullanılabilir hale gelirken, fam ile sisteme yeni eklenen dosyalar kontrol edilir ve böylece yeni bir paket kurduğunuzda, otomatik olarak erişim sağlayabilirsiniz. hal ve fam paketleri KDE kullanıcısının günlük kullanımda işlerini çok kolaylaştırmaktadır. Bu yüzden bu paketleri kurmanız önem taşımaktadır.

  • Eğer isterseniz, fam yerine gamin uygulamasını da kullanabilirsiniz. Gamin fam servisinin yaptığı işlemleri servis olarak çalıştırmanıza gerek kalmadan yapabilmektedir. Fam kullanmakta da sakınca yoktur. Ancak gamin fam'den daha aktif bir geliştirme sürecine sahiptir.

hal servisini çalıştırmak zorundasınız. Başlatmak için:

/etc/rc.d/hal start

Bu servisleri /etc/rc.conf dosyanızı düzenleyerek başlangıçta otomatik çalıştırmanız tavsiye edilir.:

nano /etc/rc.conf
DAEMONS=(syslog-ng network crond alsa dbus hal fam kdm)

(Eğer sisteme kdm ile giriş yapmayıp, konsoldan startx ile masaüstü ortamını başlatmak istiyorsanız, kdm'yi eklemeyebilirsiniz.) hal servisini dbus servisinden sonra çalıştırmalısınız.

  • Bu metod runlevel 3'te kdm'yi çalıştırmak içindir. (/etc/inittab'da öntanımlı runlevel 3'tür, çok kullanıcılı sistemler için)
  • Bazı kullanıcılar, sistem açılırken, otomatik olarak runlevel 5'te KDM'yi çalıştırmayı tercih etmektedirler. Bunun için /etc/inittab dosyasının düzenlenmesi gerekir. Bu konu hakkında daha detaylı bilgi açılışta giriş yöneticisini çalıştırmak sayfasında yer almaktadır.

Eğer kdm kullanmak istemiyorsanız, .xinitrc dosyasını yukarıda anlatıldığı gibi düzenleyip, şu komutu uygulamalısınız:

startx

KDE hakkında detaylı bilgiye KDE sayfasından ulaşabilirsiniz.

Tebrikler! KDE masaüstünüz kullanımınıza hazır! Bu aşamadan sonra #Düzenleme/Bitirme kısmına geçebilirsiniz.

Xfce

Xfce nedir?

Xfce KDE ve GNOME'a göre daha az kaynak tüketen bir masaüstü ortamıdır. GTK2 araç seti kullanılarak yazılmıştır ve esas amacı hızlı olmak ve az kaynak tüketmektir. Eski bir bilgisayarınız varsa Xfce kullanabilirsiniz. Çünkü Xfce, eski bilgisayarlarda bile hızlı çalışması açısından ön plana çıkan bir masaüstü ortamıdır.

Kurulum

Temel Xfce4 paketlerini kurmak için şu komutu uygulamalısınız:

pacman -S xfce4 

Ekstra paketler ve temalar için şu komutu uygulamalısınız:

pacman -S xfce4-goodies gtk2-themes-collection

Eğer Xfce açtığınızda İpuçları sayfasını görmek istiyorsanız, fortune-mod paketini kurmalısınız.

pacman -S fortune-mod 

Faydalı Servisler

Xfce için hal ve fam paketlerine ihtiyaç duyabilirsiniz. hal ve fam paketleri, dbus aracılığı ile kullanım kolaylığı sağlar. hal ile optik sürücüler, USB diskler vb. sürücüler otomatik olarak kullanılabilir hale gelirken, fam ile sisteme yeni eklenen dosyalar kontrol edilir ve böylece yeni bir paket kurduğunuzda, otomatik olarak erişim sağlayabilirsiniz. hal ve fam paketleri XFCE kullanıcısının günlük kullanımda işlerini çok kolaylaştırmaktadır. Bu yüzden bu paketleri kurmanız önem taşımaktadır.

  • Eğer isterseniz, fam yerine gamin uygulamasını da kullanabilirsiniz. Gamin fam servisinin yaptığı işlemleri servis olarak çalıştırmanıza gerek kalmadan yapabilmektedir. Fam kullanmakta da sakınca yoktur. Ancak gamin fam'den daha aktif bir geliştirme sürecine sahiptir.

hal ve fam servislerini kullanmak da isteyebilirsiniz. Başlatmak için:

/etc/rc.d/hal start
/etc/rc.d/fam start

Gamin kurmak için

pacman -S gamin

komutunu vermeniz yeterlidir.

Bu servisleri /etc/rc.conf dosyanızı düzenleyerek başlangıçta otomatik çalıştırmanız tavsiye edilir.:

nano /etc/rc.conf
DAEMONS=(syslog-ng network crond alsa dbus hal fam)

hal servisini dbus servisinden sonra çalıştırmalısınız.

Xfce hakkında daha detaylı bilgiye Xfce sayfasından ulaşabilirsiniz. Sisteme grafik arabirimden giriş yapmak için, açılışta giriş yöneticisini çalıştırmak sayfasını incelemeniz tavsiye edilmektedir.


Tebrikler! KDE masaüstünüz kullanımınıza hazır! Bu aşamadan sonra #Düzenleme/Bitirme kısmına geçebilirsiniz.

LXDE

LXDE nedir?

LXDE, Lightweight X11 Desktop Environment anlamına gelmektedir ve en hızlı ve en az kaynak tüketen masaüstü ortamı olmayı amaçlamaktadır. Diğer masaüstü ortamlarından farklı olarak, LXDE bileşenleri birbirinden bağımsız olarak kullanılabilir. Daha fazla bilgiye ve ekran görüntülerine LXDE web sitesinden ulaşabilirsiniz.

Kurulum

LXDE wikisindeki kurulum rehberine bakmanız tavsiye edilmektedir. LXDE için paketler Arch Linux depolarında mevcuttur. Yapmanız gereken tek şey LXDE Kurulum Rehberini takip etmektir.

*box

Fluxbox

Fluxbox © X için bir pencere yöneticisidir. Blackbox 0.61.1 temellidir. Fluxbos stilleri, renk şemaları, pencere yerleşimi blackbox ile aynıdır. (%100 tema ve renk şeması uyumu)

Fluxbox kurmak için:

pacman -S fluxbox fluxconf

Eğer gdm veya kdm varsa, fluxbox oturumu otomatik eklenecektir. Yoksa, .xinitrc dosyanızı şu şekilde düzenleyebilirsiniz. (startx için)

exec startfluxbox 

Daha fazla bilgiye Fluxbox sayfasından erişebilirsiniz.

Openbox

Openbox standartlara uyumlu, hızlı, hafif ve geliştirilebilir bir pencere yöneticisidir.

Openbox, programlarınızla çalışabilir ve masaüstünüzü kolay kontrol edebilir hale getirebilir.

Openbox tek başına bir pencere yöneticisi olarak kullanılabileceği gibi, KDE ve GNOME masaüstü ortamlarında da pencere yöneticisi olarak kullanılabilir.

Openbox'ı kurmak için

pacman -S openbox

Yardımcı araçları kurmak için ise:

pacman -S obconf obmenu

Kurduktan sonra kurulum betiğindeki yönergelere uymanız tavsiye edilir. Bunun için şu komutları sırasıyla uygulayın:

mkdir -p ~/.config/openbox/
cp /etc/xdg/openbox/rc.xml ~/.config/openbox/
cp /etc/xdg/openbox/menu.xml ~/.config/openbox/

rc.xml dosyası temel yapılandırma dosyasıdır. Elle ayarlayabileceğiniz gibi, OBconf ile de ayarlayabilirsiniz. menu.xml dosyası ise sağ tıkladığınızda açılan menüyü ifade eder. OpenBox'a KDM/GDM üzerinden girebileceğiniz gibi, startx komutu ile de OpenBox'ın çalışmasını sağlayabilirsiniz. Bunun için .xinitrc dosyanızı açıp içine şunu yazmalısınız:

exec openbox-session

xinit betiği yardımıyla da openbox oturumu açabilirsiniz:

xinit /usr/bin/openbox-session
  • Openbox GNOME, KDE ve XFCE'in pencere yöneticisi olarak da kullanılabilir.

KDM için ekstra bir ayar yapmanıza gerek yoktur, openbox kullanılabilecek oturumlar arasında listelenmektedir.

OpenBox kullanıyorsanız şu uygulamalar işinize yarayabilecek niteliktedir:

  • PyPanel veya LXpanel -> eğer panel istiyorsanız
  • feh -> arkaplan resmi ayarlamak istiyorsanız
  • ROX -> eğer bir dosya yöneticisi kullanmak istiyorsanız (masaüstü için kısayollar kullanabilirsiniz)
  • PcmanFM -> eğer bir dosya yöneticisi kullanmak istiyorsanız (masaüstü için kısayollar kullanabilirsiniz)
  • iDesk (AUR üzerinde bulabilirsiniz) masaüstü için kısayollar kullanmak istiyorsanız iDesk kullanabilirsiniz.

Openbox hakkında daha detaylı bilgiye Openbox sayfasından ulaşabilirsiniz.

fvwm2

FVWM ICCCM-uyumlu birden çok sanal masaüstüne destek veren bir pencere yöneticisidir. Aktif olarak geliştirilmektedir ve geliştiricileri iyi bir destek sunmaktadır.

fvwm2'yi kurmak için şu komutu uygulamalısınız:

pacman -S fvwm 

fvwm gdm veya kdm'de kullanılabilir oturumlar arasında yer alacaktır. startx ile kullanmak istiyorsanız, .xinitrc dosyanıza şu satırı ekleyin:

exec fvwm 

Önemli: fvwm'nin kararlı sürümleri çok eskidir, güncel sürümleri fvwm-devel paketi adıyla depolarda yer almaktadır.

Ek Bölüm

Düzenleme/Bitirme

AUR Yardımcı Programları

AUR Yardımcı Uygulamaları sayfasında anlatılan uygulamalar sayesinde AUR 'da bulunan paketleri kurabilirsiniz. AUR üzerinde 9000'den fazla paket olduğunu unutmayınız.

HAL

Tango-dialog-warning.png
Uyarı:
X ortamında çalışacaksanız, mutlaka HAL servisinin başlatıldığından emin olun. Bunun neden gerekli olduğunu Xorg Girdi Aygıtlarının Otomatik Tanıtılması sayfasından öğrenebilirsiniz. Çalıştırmak için /etc/rc.d/hal start komutunu verebileceğiniz gibi, /etc/rc.conf dosyanızda DAEMONS satırına hal'i ekleyerek açılışta otomatik çalıştırılmasını sağlayabilirsiniz.

HAL servisi sayesinde bilgisayarınızda, tak-çalıştır kolaylığı sunulmaktadır. /etc/fstab veya udev kuralları ile uğraşmak yerine HAL ile doğrudan donanım kullanımı sağlanmaktadır. KDE, GNOME ve XFCE HAL servisini kullanmaktadır.

Kurulum prosedürü HAL sayfasında yer almaktadır. Daha fazla bilgi için Wikipedia makalesini de okuyabilirsiniz.

Servisleri arkaplanda başlatmak

Sistem açılışını hızlandırmak için /etc/rc.conf'daki DAEMONS satırındaki servislerin başına @ koyabilirsiniz.

DAEMONS=(syslog-ng @network crond @alsa @hal @fam @kdm)

Böylece, servisler doğrudan başlatılacak ve beklemeye gerek kalmayacaktır.

Gerek duymadığınız servisleri DAEMONS satırından kaldırabileceğiniz gibi, başına ! koyarak da etkisiz hale getirebilirsiniz.

DAEMONS=(syslog-ng @network !netfs !crond @alsa @hal @fam @kdm)

LCD ekranlarda font görünümü güzelleştirme

Yazıtipleri sayfasını ziyaret ediniz.

Dizüstü bilgisayarlar için özel ayarlar

Dizüstü bilgisayarınız için gerekli olan bazı fonksiyonlar için ACPI desteği gerekmektedir. acpid'i şu şekilde kurabilirsiniz.

pacman -S acpid

acpid servisini /etc/rc.conf'daki daemons satırına eklemelisiniz. acpid mutlaka, hal ve dbus servislerinden önce başlatılmalıdır. Elle başlatmak istiyorsanız şu komutu veriniz:

/etc/rc.d/acpid start

Dizüstü bilgisayarlar hakkında daha spesifik bilgi Kategori:Laptops (English) sayfasında bulunmaktadır.

İşlemci Frekansını Ayarlama

Modern işlemciler sıcaklığı ve güç yönetimini düzgün biçimde kullanmak amacıyla voltaj düşürebilme yeteneğine sahiptir. Dizüstü bilgisayarı olan kulllanıcılar buna muhakkak ihtiyaç duyacaktır. Ayrıca masaüstü bilgisayar kullanıcıları da eğer işlemcileri destekliyorsa kullanabilirler. Öncelikle cpufrequtils paketini kurmak gerekir:

pacman -S cpufrequtils

/etc/conf.d/cpufreq dosyası düzenlenir ve frekans şeması belirlenir:

governor="ondemand"

İşlemci frekanslarını bilmiyorsanız cpufreq-info komutu ile desteklenen frekansları öğrenebilirsiniz. Ayrıca frekans modülleri rc.conf'ta modules satırına eklenmelidir. acpi-cpufreq modern laptoplar yeterlidir. Diğer seçenekler ise, p4-clockmod, powernow-k6,k7,k8 ve speedstep-centrino olarak karşımıza çıkmaktadır. Modülü denemek için:

modprobe <modulname> 

cpufreq'i başlatmak için

/etc/rc.d/cpufreq start

Detaylı bilgiye işlemci frekansını ölçekleme sayfasından ulaşabilirsiniz.

Pm-Utils

pm-utils paketi ile disk ve ram kullanarak askıya alma işlemlerini gerçekleştirebilirsiniz:

pacman -S pm-utils

Ayrıntılı bilgi için Pm-utils sayfasını ziyaret etmelisiniz.

Laptop-Mode

laptop-mode-tools paketi ile dizüstü bilgisayarınızın güç yönetimi sağlanmaktadır. laptop-mode-tools paketi diğer güç yönetimi programları ile uyumlu çalışmaktadır. Kurduktan sonra /etc/rc.conf'da DAEMONS satırına, laptop-mode'u eklemelisiniz ve /etc/laptop-mode/laptop-mode.conf dosyasını düzenlemelisiniz.

pacman -S laptop-mode-tools

Dizin ve Dosya İsimlerinin Açıklamaları

/boot/grub/menu.lst

GRUB Arch Linux için öntanımlı önyükleyicidir.

GRUB yapılandırması gayet kolaydır. /dev bölümünün olduğu kısmı tanımlamak GRUB açısından en zor ayar olarak kabul edilmektedir. GRUB'da disk isimlendirmesi, BIOS'daki sıraya bağlıdır. İlk disk daima hd0 olarak geçer. Bundan sonra hd1,hd2... şeklinde gitmektedir. Disk bölümleri de aynı şekildedir, hd0,0 ilk diskin ilk bölümü anlamına gelir.



Kalem.png
ÖNEMLİ:
grub yapılandırmasındaki ilk root satırı GRUB'ın kurulu olduğu yeri, ikinci root satırı ise, sistemin kurulu olduğu bölümü ifade eder. Kullanıcıların en çok karıştırdığı detaylar arasında bu konu gelmektedir.

GRUB yapılandırmasında ilk olarak işletim sistemine bir isim, sonra GRUB'ın boot dosyalarının olduğu bölüm, sonra işletim sisteminin olduğu bölüm ve en son olarak da ram dosya sisteminin ismi yer alır. Linux dışında işletim sistemleri eklemek için ise, aşağıdaki satırları örnek alabilirsiniz:

 (1) Diğer İşletim Sistemi
 title Windows XP
 rootnoverify (hd0,1)
 makeactive
 chainloader +1

GRUB hakkında daha detaylı bilgiyi GRUB kılavuzundan edinebilirsiniz.

/etc/conf.d/*

Bazı servis betikleri, çalıştırılırken bazı ayar dosyalarına ihtiyaç duymaktadır. Bu dizindeki dosyalar servisler betiklerinin ihtiyaç duyduğu bazı parametreleri, özellikleri ve yapılandırmaları barındırır.

/etc/profile Bu dosya kullanıcı sisteme giriş yaptığı zaman kullanılır. $PATH, PS1, bash kısayolları ve benzeri ayarlar bu dosya üzerinden gerçekleştirilmektedir. Bu dosyayı ihtiyaçlarınız doğrultusunda ne yaptığınızın bilincinde olarak değiştirebilirsiniz.

Açılış Betikleri

Arch Linux açılış betikleri *BSD işletim sistemlerindekine benzerdir. Açılış esnasında, ilk olarak /etc/rc.sysinit çalıştırılır, o dosya işlemini tamamladığında /etc/rc.multi dosyası çağrılır. En son çalıştırılan dosya ise /etc/rc.local'dir. Single mod'da çalışırken /etc/rc.multi yerine /etc/rc.single çalıştırılır. Betik yazmak istiyorsanız, /etc/rc.d/functions betiğinden yararlanabilirsiniz. (Özellikle servis betiği yazmak isteyenler bu dosyadan yardım alabilirler)

Açılış betikleri:

  1. /etc/inittab
  2. /etc/rc.sysinit
  3. /etc/rc.single
  4. /etc/rc.multi
  5. /etc/rc.local
  6. /etc/rc.shutdown
  7. /etc/rc.local.shutdown
  8. /etc/rc.d/*

/etc/inittab Çekirdek yüklendiği zaman init programını çağırır. Bu dosya /sbin/init'tir. /sbin/init dosyası /etc/inittab dosyasındaki değerleri okur ve ona uygun olarak işlem gerçekleştirir. /etc/inittab ile runlevel ayarları ve giriş yöneticisine dair işlemleri düzenleyebilirsiniz.

/etc/rc.sysinit

Sistemin esas açılış dosyasıdır, dosya sistemlerini bağlar, udev'i çalıştırır, takas alanını etkinleştirir, gerekli modülleri yükler ve yerel ayarlarını düzenler. /etc/rc.single Tek kullanıcılı sistem için ayarların yapıldığı betiktir. Eğer sistem üzerinde uzaktaki kullanıcıların yapamayacağı işlemler gerekiyorsa bu mod kullanılır. Single mod'da root dışında kimse işlem yapamaz. Masaüstü kullanıcıları için gereksizdir.

/etc/rc.multi

Çoklu kullanıcılı sistemlerde (root dışında başka bir kullanıcı var ise) gereklidir. /etc/rc.conf'da belirlenen DAEMONS satırındaki servisleri başlatır ve /etc/rc.local betiğini çağırır.

/etc/rc.local

Eğer açılışta çalıştırılmasını istediğiniz bir komut varsa, o komutu bu dosyadan çağırabilirsiniz. Bu komutu eklerken dikkat etmeniz gereken tek şey, çalıştırmak istediğiniz komutun /etc/profile.d/ dizininde daha önceden belirtilmemiş olmasıdır.

/etc/rc.shutdown

Sistemi kapatma betiğidir. Bütün servisleri durdurur, bağlı dosya sistemlerini ayırır ve takas alanını kapatır.


/etc/rc.local.shutdown (İsteğe Bağlı)

Eğer sistem kapatılmadan önce yapılmasını istediğiniz bir işlem var ise, komutu bu dosyaya yazabilirsiniz. rc.shutdown'dan önce bu dosya çalıştırılacaktır. Bu dosya öntanımlı olarak gelmemektedir, bu dosyayı elle oluşturup, çalıştırılabilir hale getirmelisiniz. (chmod)

/etc/rc.d/*

Bu dizin altında, çalıştırılabilir servisler yer almaktadır. Buradaki dosya isimlerini /etc/rc.conf'da DAEMONS satırına doğrudan ekleyebilirsiniz. Çalışan bir servisi durdurabilirsiniz de:

/etc/rc.d/postfix stop

Veya tekrar başlatabilirsiniz:

/etc/rc.d/postfix restart



Kalem.png
ÖNEMLİ:
/etc/rc.d/ altında bulunan sistem servisleri hakkında daha fazla bilgi almak için Sistem Servisleri sayfasını inceleyebilirsiniz.

Bu dizin diğer dağıtımlardaki /etc/rc3.d veya /etc/init.d/ dizininin karşılığıdır.

Faydalı Programlar

Bu bölüm her zaman dinamik olacaktır ve asla tamamlanamayacaktır. Bu kısımda günlük işlerinizi yapabileceğiniz faydalı programlar yer almaktadır.

Internet

Firefox

Firefox'u kurmak için aşağıdaki komutu vermelisiniz. Lisans problemleri yüzünden firefox ismi ve logosu kullanılamamaktadır. Firefox'u çalıştırdığınızda Minefield, Bon Echo veya Gran Paradiso ismini görürseniz panik yapmayınız.

pacman -S firefox

Rahatlık açısından 'flashplugin', 'mplayer', 'gecko-mediaplayer' ve kodek paketlerini kurmanız tavsiye edilir:

pacman -S flashplugin mplayer gecko-mediaplayer gstreamer0.10-plugins


E-posta programları olarak Thunderbird ve KMail kullanabilirsiniz. GNOME kullanıyorsanız, Epiphany ve Evolution, KDE kullanıyorsanız Konqueror ve KMail'i deneyebilirsiniz. Konsol kullanıcısı iseniz, elinks, links, lynx tarayıcılarını kullanabilir, e-posta için Mutt kullanabilirsiniz. Pidgin ve Kopete anlık mesajlaşma için iyi birer tercih olabilir. Bununla birlikte sadece Jabber kullanıyorsanız PSI ve Gajim'i deneyebilirsiniz.

Ofis Programları

OpenOffice, abiword, gnumeric, koffice ofis kullanımı için seçebileceğiniz uygulamalar arasındadır. GIMP ile piksel bazlı resim çalışmaları yapabileceğiniz gibi, Inkscape ile vektör bazlı çalışmalar yapabilirsiniz. Ayrıca Arch Linux'da LaTeX programları da bulunmaktadır. tetex, Texlive AUR deposunda bulunabilir.


Diğer Programlar

Paket depoları geniş olduğu için, Arch kullanıcıları tarafından yaygın kullanılan paketlerin listesi çıkarılmıştır. Bunların kullanılması tavsiye edilmektedir.

Yaygın kullanılan uygulamaları görmek için bu sayfayı inceleyebileceğiniz gibi, hafif uygulamaları görmek için de bu sayfayı inceleyebilirsiniz.

Sistem yönetimi

Pacman

Pacman ikili ve kaynak paket yönetimini sağlayan bir paket yöneticisidir. Paketleri indirme, kurma, yükseltme ve bağımlılık çözme gibi temel özellikleri vardır.

Pacman hakkında daha detaylı bilgiye Pacman sayfasından ulaşabilirsiniz.


Faydalı komutlar

Paket hakkında bilgilere ulaşmak için gerekli komutlara -Qh kullanarak ulaşabilirsiniz.

pacman -Qh

Yerel veritabanı ile uzaktaki veritabanını sekronize etmek için:

pacman -Sy

Sistemdeki bütün paketleri yükseltmek için:

pacman -Su

Senkronizasyon ve güncellemeyi bir arada yapmak için:

pacman -Syu

Paket kurmak için (bağımlılıklarıyla birlikte):

pacman -S packageA packageB

Bağımlılıklarını kaldırmadan bir paketi kaldırmak için:

pacman -R package

Bağımlılıklarıyla birlikte bir paketi kaldırmak için:

pacman -Rs package

(-Rs parametresi -R parametresine tercih edilmektedir. Böylece gereksiz bağımlılıklardan kurtulmuş olursunuz.)

Paket aramak için:

pacman -Ss kelime

Kurulu paketleri listelemek için:

pacman -Q

Kurulu paketleri sürümlerini göstermeden listelemek için:

pacman -Qq

Yerel veritabanında paket aramak için:

pacman -Q paket 

Kurulu bir paket hakkında bütün bilgilere ulaşmak için:

pacman -Qi paket

Bir paketin barındırdığı bütün dosyaları görmek için:

pacman -Ql package

Tam yolu ile verilen dosyayı hangi paketin sahiplendiğini görmek için:

pacman -Qo /bin/ls

Kullanılmayan paketleri görmek için:

pacman -Qdt

Örnek: Diyelim ki, mplayer programını çalıştırdınız ve libgssapi.so.2: cannot open shared object file hatasını verdi. Bu durumda,

pacman -Ql | grep libgssapi.so.2

yazarak hangi paketin o dosyayı içerdiğini görebilirsiniz. Mesela, komutu verdikten sonra şu çıktıyı aldınız diyelim:

heimdal /usr/lib/libgssapi.so.2
heimdal /usr/lib/libgssapi.so.2.0.0

heimdal paketinin libgssapi.so.2 dosyasını barındırdığını gördük. Bundan sonra yapmamız gereken tek şey, heimdal paketini tekrar kurmak olacaktır:

pacman -S heimdal

Pacman'in önbelleğini hız için iyileştirmek için şu komutu vermelisiniz:

pacman-optimize

Sisteminizde kurulu kaç paket olduğunu öğrenmek için:

pacman -Q | wc -l

PKGBUILD'ini derlediğiniz paketi kurmak için:

pacman -U packagename.pkg.tar.gz

Önemli: pacman için bir çok parametre bulunmaktadır. man pacman komutu veya pacman sayfasını okumanız tavsiye edilmektedir.

TODO: Files

TODO

Daha Fazla Bilgi

Daha fazla bilgi ve destek için ana sayfamıza, wikide arama sayfasına, forumlarımıza, IRC kanalına, ve e-posta listelerine uğrayabilirsiniz.

SSS

Yeni başlayanlar için Sıkça Sorulan Sorular sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Ayrıca yeni başlayanlar için forum (İngilizce) sayfası da bulunmaktadır.

Terminoloji

Arch terminolojisi hakkında bilgi için bu makaleyi (İngilizce) ziyaret ediniz.

Herşey tamam şimdi ne yapmalıyım?

Şu sayfaları okumak isteyebilirsiniz:

Kurulum Sonrası İpuçları

Arch Kullanıcı Deposu

Pacman' ın Verimini Artırmak

Çekirdek Derleme (İngilizce)

Pm-utils

işlemci frekansını ölçekleme

Dış Bağlantılar

Kişisel araçlar
GOOGLE
Diğer dillerde